Οι Ψυχρές, Άπειρες και Όμορφες Χιονονιφάδες

Κάποια από τα πιο θερμά ανθρώπινα συναισθήματα, ιδιαίτερα στην περίοδο της παιδικής μας ηλικίας, πηγάζουν από τους πιο κρύους αγγελιοφόρους του συννεφιασμένου ουρανού που αφήνουν τον χειμώνα να σκεπάσει την ζωή μας με την εκτυφλωτική, λευκή και κρύα ανταύγειά του. Οι αγγελιοφόροι ονομάζονται χιονονιφάδες και είναι εδώ και χρόνια ένα από τα πιο αγαπημένα χριστουγεννιάτικα, ή, χειμωνιάτικα, δώρα, αν προτιμάτε, όχι μόνο για τα παιδιά, αλλά, και για πολλούς ενήλικους καθώς και για τους φανατικούς οπαδούς των χειμερινών αθλημάτων.

Κείμενο: Σπύρος Χατζηγιάννης

Δημοσίευση: Περιοδικό Ε της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας – 2009

snowflakes-8

Οι χιονονιφάδες κέντρισαν από παλιά την επιστημονική περιέργεια. Τον 17ο αιώνα τόσο ο Johannew Kepler όσο και ο Καρτέσιος ασχολήθηκαν μαζί τους.. Με την εξέλιξη της επιστήμης και της φωτογραφίας η χιονονιφάδα πέρασε από το ανθρώπινο μάτι στο μάτι της φωτογραφίας. Ο Αμερικάνος αγρότης και ερασιτέχνης φωτογράφος Wilson A. Bentley δημοσίευσε το 1931 το διάσημο βιβλίο του, που είναι διαθέσιμο ακόμη και σήμερα, με τον τίτλο ‘Κρύσταλλοι Χιονιού’ στο οποίο δημοσίευσε πάνω από 2000 φωτογραφίες του κρυστάλλων χιονιού. Αλλά ο Ιάπωνας Ukichiro Nakaya, ήταν στην δεκαετία του ’50 ο πρώτος επιστήμονας που έκανε εκτενή και συστηματική μελέτη τους.

Την σκυτάλη από όλες αυτές τις θρυλικές φιγούρες πήρε στις μέρες μας ο 51χρονος αμερικάνος καθηγητής φυσικής στο Caltech, (Ινστιτούτο Τεχνολογίας Της
Καλιφόρνιας)
Kenneth Libbrecht που είναι αυτή την στιγμή ο άνθρωπος αυθεντία του πλανήτη μας γύρω από τις χιονονιφάδες και τους κρυστάλλους τους. Με την βοήθεια ενός εξελιγμένου μικροσκοπίου απογύμνωσε στον φωτογραφικό του φακό όχι μόνο το παγωμένο σώμα αμέτρητων χιονονιφάδων, αλλά, ξεκλείδωσε, παράλληλα το …συρτάρι μέσα στο οποίο κρύβονταν μύθοι και αλήθειες για αυτές.

snowflake-6

Από την μία επιβεβαίωσε ότι οι μεγάλοι και πολύπλοκοί κρύσταλλοι είναι όλοι διαφορετικοί μεταξύ τους. Αλλά ανακάλυψε, παράλληλα, ότι μικροί και απλοί κρύσταλλοι χιονιού φαίνονται ίδιοι στο μικροσκόπιο. Η ανάπτυξη των κρυστάλλων αυτών εξαρτάται από την θερμοκρασία και την πίεση που επικρατεί στην μήτρα του σύννεφου – μάνα τους. Αυτές οι συνθήκες δημιουργούν τις πιο κοινές χιονονιφάδες που παρουσιάζουν καμιά φορά την συμμετρία ενός εξαγώνου. Καθώς ένας τέτοιος κρύσταλλος μεγαλώνει ΄κλαδιά’ αρχίζουν να αναπτύσσονται στις έξη γωνίες. Έτσι, επειδή οι ατμοσφαιρικές συνθήκες είναι ίδιες σε όλον τον κρύσταλλο, τα έξη χέρια της χιονονιφάδας …ωριμάζουν με τον ίδιο τρόπο δίνοντάς τους κάποιες φορές μια απίστευτη συμμετρία.

snowflake-5

Παρ’ όλα αυτά ο επιστήμονας επισημαίνει ότι η πλειοψηφία των χιονονιφάδων δεν είναι συμμετρικά …παγωμένες. Ενώ, παράλληλα, μπορούν να έχουν δώδεκα ή και περισσότερες γωνίες και σχηματισμούς, αλλά, ποτέ ένας τέτοιος κρύσταλλος δεν θα έχει τέσσερις, πέντε ή οκτώ γωνίες.

snowflakes-2

Στο βιβλίο του ΄’Χιονονιφάδες’, που βγήκε το 2003 στην Αμερική και έγινε μπέστσελλερ στο Amazon και που κυκλοφορεί και στην χώρα μας, παρουσιάζει την απίστευτη ποικιλία, ομορφιά και συμμετρία κάποιων από τις νιφάδες αυτές. Όπως επισημαίνει πρώτα συλλέγει χιλιάδες χιονονιφάδες και μετά ψάχνει για ώρες μέχρι να βρει τις συμμετρικές καλλονές που θα φωτογραφίσει για τις βγάλει στην πασαρέλα του αρχείου του. Οι φωτογραφίες που έχει στο βιβλίο του είναι κάποιες από τις 7000 περίπου που έχει βγάλει ως τώρα. Οι ιδανικές συνθήκες για να βρει κάποιος χιονονιφάδες …μοντέλα, αν έχετε την περιέργεια όταν ανεβείτε εκδρομή στην Πάρνηθα και πάλι, είναι στην διάρκεια ελαφριών χιονοπτώσεων, με ασθενείς ανέμους και ιδιαίτερα όταν το κρύο είναι τσουχτερότατο.

snowflakes-1

Στο βιβλίο του παρουσιάζονται και οι επτά βασικοί τύποι κρυστάλλων χιονιού όπως τις καθόρισε το 1951 η ‘Παγκόσμια Επιτροπή Χιονιού’ και οι οποίοι είναι οι: ‘Πιάτα, Αστρικοί Δενδρίτες, Κίονες, Βελόνες, Δενδρίτες Χώρου, Καλυμμένοι Κίονες και οι Ακανόνιστες Μορφές.’ Οι πιο εντυπωσιακές και ευπαρουσίαστες από αυτές είναι οι Αστρικοί Δενδρίτες που είναι και οι μεγαλύτερες φιγούρες κρυστάλλων χιονιού. Μας λέει επίσης ότι το χιόνι δεν είναι …λευκό μιας και οι κρύσταλλοι από κοντά είναι διαφανείς όπως το γυαλί. Μας φαίνεται λευκό με τον ίδιο τρόπο που μια στοίβα από σπασμένο γυαλί χρωματίζεται έτσι από το μάτι μας.

snowflake-4

Και πέρα από το αισθητικό κομμάτι η έρευνα γύρω από τους κρυστάλλους χιονιού έχει τεράστιο ενδιαφέρον μιας και μας βοηθά να κατανοήσουμε τον τρόπο με τον οποίο τα μόρια συμπυκνώνονται για να δημιουργήσουν κρυστάλλους όσο και την διαμόρφωση της δομής και της αυτό – συναρμολόγησης στην φύση.

Όταν ξαναπαίξετε χιονοπόλεμο, λοιπόν, ας έχετε κατά νου ότι κάποιες νιφάδες όχι μόνο δεν είναι για πέταμα, αλλά, αντίθετα, η συντήρηση και μελέτη τους μπορούν να μας πουν πολλά για τα κατεψυγμένα μυστήρια του κόσμου τον οποίο μοιραζόμαστε μαζί τους.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s