HACKERS – Οι Σκοτεινοί Geek Επαναστάτες – Τα 30 χρόνια του βιβλίου για τους χάκερς, του Στίβεν Λέβι

Στα τέλη του ’60 και ενώ οι δρόμοι της Αμερικής και της Ευρώπης φλεγόντουσαν από τα προοδευτικά και αντιπολεμικά κινήματα της τότε νέας γενιάς, με πυξίδες τους τον Μάη του ’68 και τον πόλεμο στο Βιετνάμ, ένα άλλο σιωπηλό κομμάτι της νεολαίας της εποχής προσπαθούσε νυχθημερόν και με μανία, μέσα σε σκοτεινές αίθουσες και επιστημονικά εργαστήρια των ΗΠΑ και σε σπιτικά δωμάτια και αθώα προαστιακά γκαράζ να δώσει σάρκα και οστά στο όραμα με το όνομα κομπιούτερ. Τα αποτελέσματα αυτής της σιωπηλής, παθιασμένης και λίαν φουτουριστικής επανάστασης κάνουν θραύση στις μέρες μας, όπου η ζωή μας είναι πιο εξαρτημένη από ποτέ από τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και τους μαέστρους του ίντερνετ και του διαδικτύου. Η δουλειά μας, η διασκέδασή μας, οι φιλίες μας και ο πολιτισμός μας δεν νοούνται στις μέρες μας δίχως τα τεχνολογικά αυτά εργαλεία. Και οι γκουρού αυτού του ανεπανάληπτου επιτεύγματος ονομαζόντουσαν χάκερς. Πριν από 30 χρόνια λοιπόν ο Αμερικάνος δημοσιογράφος Στίβεν Λέβι έκανε το μέγα ρεπορτάζ της ζωής του, μπαίνοντας στα άδυτα μιας εκκεντρικής υποκουλτούρας, γράφοντας με απολαυστικό στυλ την Βίβλο αυτού του κινήματος με τον ομώνυμο τίτλο ‘Hackers’ – ‘Heroes of the Computer Revolution’, Χάκερς – Οι Ήρωες της Επανάστασης Των Κομπιούτερ’ ( Steven Levy, εκδ. Dell Publishing, 1984). Το απόλυτο βιβλίο της ιστορίας της υπόγειας σκηνής των πρωτοπόρων των ηλεκτρονικών υπολογιστών.

 

Image

Ελευθεροτυπία, Περιοδικό Ε

Κείμενο: Σπύρος Χατζηγιάννης

Image

Photo Credit: Susanne Posel, Occupy Corporatism

Το βιβλίο του Λέβι, το οποίο δεν έχει μεταφραστεί ακόμη στα ελληνικά, ακολουθεί βήμα βήμα τις πρώτες περιπέτειες αυτών των δαιμόνιων πιτσιρικάδων που έκαναν την νύχτα μέρα και την μέρα νύχτα. Πρώτη τους βάση ήταν το υπόγειο με την ονομασία ΕΑΜ στο κτίριο 26 του ΜΙΤ, του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης στην ανατολική ακτή των ΗΠΑ. Εκεί, από τα τέλη του ’50 η ομάδα με την ονομασία ‘Tech Model Railroad Club’ άρχισε να θέτει τις βάσεις των σημερινών υπολογιστών που έχουν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι  της καθημερινότητάς μας. Μια από τις πρώτες επιτυχίες των χάκερ και πιο συγκεκριμένα του Άλαν Κότοκ και των φίλων του εκεί ήταν να διδάξουν στους μέγα υπολογιστές IBM 704 και IBM 709 να παίζουν σκάκι. Η έλευση του κομπιούτερ με την ονομασία TX-0, που ήταν σε λειτουργία σε εικοσιτετράωρη βάση, γιατί όπως αναφέρει ο Λέβι ‘Οι κομπιούτερ τότε ήταν πολύ ακριβοί για να σπαταλά κανείς τον χρόνο τους αφήνοντάς τους να τεμπελιάζουν στην διάρκεια της νύχτας’, αλλά και γιατί ήταν εξαιρετικά πολύπλοκο να ξεκινήσει η λειτουργία του αν τον έκλεινε κάποιος, επηρέασε άμεσα τον τρόπο ζωής όσων ήθελαν να τιθασεύσουν αυτό το μηχάνημα: ‘Οι χάκερς άλλαξαν τον τρόπο ζωής τους για να προσαρμοστεί σε αυτόν του κομπιούτερ’. Ήταν σύνηθες τότε οι φανατικοί χάκερς να σπαταλάνε 15ωρα και όλο το βράδυ μπροστά στο μηχάνημα. Το ξενύχτι ήταν και είναι στο DNA των χάκερς, ή, ανθρώπων – κομπιούτερ αν προτιμάτε.

Image

Ο κομπιούτερ TX-O στον οποίο χάκαραν μέρα νύχτα οι χάκερς του ΜΙΤ.

Και τα άλλα βασικά χαρακτηριστικά ενός χάκερ που ξετυλίγονται μέσα από τις απίθανες ιστορίες του Λέβι είναι η ακραία περιέργειά του να παίζει, να πειραματίζεται και να ανοίγει, κυριολεκτικά, τα μηχανήματα με τα οποία ασχολείται. Η τάση του να δουλεύει φανατικά και ασταμάτητα για ώρες. Η εμμονή του να μοιράζεται με τους υπόλοιπους χάκερ τις ανακαλύψεις του και μέσα από μια εκρηκτική συνεργασία να βελτιώνει τόσο τα δικά του επιτεύγματα όσο και αυτά των χάκερ με τους οποίους συνεργάζεται. Η εκτίμηση των πρακτικών ικανοτήτων του άλλου. Οι ομάδες των χάκερ ήταν το ’60 και το ’70 ανοιχτές στον καθένα που είχε το πάθος και την ικανότητα για να χακάρει, ανεξαρτήτως ηλικίας, εθνικότητας, στυλ  ντυσίματος κτλ.

Image

Οι υπολογιστές – δεινόσαυροι CTSS του ΜΙΤ το ’60 και ο Fernando Corbató. Photo Credit: MIT Museum

Και ένα ακόμη βασικό χαρακτηριστικό ενός χάκερ που στις μέρες μας ακούγεται λογικό αλλά πριν από 40-50 χρόνια θα ακουγόταν, ίσως, εξωφρενικό για κάποιον μη χάκερ, αντανακλάται στα λόγια του χάκερ του ΜΙΤ Γκέρι Σάσμαν που αναφερόμενος στην δημιουργία ενός προγράμματος από έναν χάκερ λέει ότι ‘Έίναι ένα κομμάτι του μυαλού σου, που μπορείς να το γράψεις και να το δώσεις σε κάποιον ακριβώς όπως με ένα βιβλίο.’. Όπως προσθέτει χαρακτηριστικά ο Λέβι: ‘Ο Σάσμαν έμαθε να διαβάζει προγράμματα με την ίδια ευαισθησία με την οποία ένας φαν της λογοτεχνίας θα διάβαζε ποίηση.’. Ο χάκερ είναι ένας καλλιτέχνης και όπως τονίζεται επανειλλήμενα η δραστηριότητα του χάκινγκ είναι μια μορφή τέχνης. Παρόλο που η λέξη έχει διαστρεβλωθεί στις μέρες μας και είναι συχνά συνώνυμη για πολλούς με κάποιον που μπαίνει απρόσκλητος σε συστήματα ηλεκτρονικών υπολογιστών για να σπείρει ιούς και να προκαλέσει ζημιές. Αυτό, κατά τον Λέβι, είναι ενάντια στην ηθική ενός χάκερ, ή, τουλάχιστον την ηθική του στα πρώιμα χρόνια των πρώτων βημάτων της κοινότητας.

Image

Ο κομπιούτερ PDP-1 πρόδρομος των σημερινών μίνι κομπιούτερ

Ένας νέος υπολογιστής με την ονομασία PDP-1 υπό την καθοδήγηση του χάκερ Σλάγκ Ράσελ θα γεννήσει το πρόγραμμα παιχνίδι Spacewar. Και ένα σχόλιο του Λέβι για το πάθος του Ράσελ ‘Το πράγμα που έκανε τον Σλάγκ να μπλεχτεί αρχικά με τα κομπιούτερ ήταν το συναίσθημα της δύναμης που έχεις τρέχοντας αυτά τα μηχανήματα. Μπορείς να πεις στο κομπιούτερ τι να κάνει, και πολεμάει μαζί σου, αλλά τελικά κάνει αυτό που του λες.’, μας λέει πολλά για την συχνά αντιφατική ψυχοσύνθεση και πρακτική φιλοσοφία των χάκερς. Η εμμονή τους να ελέγχουν, πήγαινε χέρι χέρι με την καθ’όλα δημοκρατική αξία να μοιράζονται και να βελτιώνουν από κοινού ότι ανακάλυπταν. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο Λέβι ‘Το Spacewar, όπως κάθε άλλο πρόγραμμα, έμπαινε σε ένα συρτάρι όπου ο καθένας είχε πρόσβαση, μπορούσε να το κοιτάξει και να το ξαναγράψει.’. Αυτή η δυναμική διαδικασία, όπου ο κάθε χάκερ είχε πρόσβαση στις ανακαλύψεις των συμπολεμιστών του, δημιούργησε μια καυτή δημιουργική κοιτίδα. Την οποία δεν παρέλειπε, βεβαίως, να επιδοτεί αδρά ο Αμερικάνικος στρατός με τρία εκατομμύρια δολάρια ετησίως, που ήταν τα λεφτά που έδινε τότε η ARPA στο ερευνητικό πρόγραμμα Project MAC, του ΜΙΤ, στο οποίο ήταν μπλεγμένοι οι τότε χάκερ.

Αναπόφευκτα τα παιδιά των λουλουδιών της δυτικής ακτής των ΗΠΑ στην δεκαετία του ’70, έδωσαν την έμπνευση για μια σειρά λουλουδάτων και ακραία προοδευτικών χάκερ στην Καλιφόρνια που παίρνοντας την τεχνολογική σκυτάλη από τους χάκερ του ΜΙΤ παρήγαγαν με την σειρά τους κομπιούτερ, περιοδικά – φανζίν και κοινότητες τέκνα και αυτά της αντικουλτούρας των λουλουδιών!

Σε ένα δισκάδικο του Μπέρκλει, το Leopold’s records, γεννήθηκε μια απόλυτη ουτοπία που έφερε ανθρώπους και κομπιούτερ πιο κοντά από ποτέ. Το εγχείρημα ονομαζόταν Community Memory (  Η Μνήμη Της Κοινότητας) παιδί του χάκερ Λί Φέλσενστάϊν που, τονίζει ο Λέβι ‘είχε επηρεαστεί από το αποκεντρωμένο κίνημα της ελευθερίας του λόγου ( Free Speech Movement)’.

Image

Ο τερματικός σταθμός πληροφοριών μέσω ηλ.υπολογιστών της χίπικης χακεράδικης κοινότητας ”Community Memory”, Photo Credit: Courtesy of Lee Felsenstein

Παρέα με την ιδέα του Φέλσενστάϊν ήταν και ένας οπαδός του ούζου, της ελληνικής μουσικής και των ελληνικών χορών, ο χάκερ Μπόμπ Άλμπρεχτ, ιδρυτής της εκδοτικής εταιρείας για κομπιούτερ DYMAX και εκδότης, παράλληλα, του θρυλικού προοδευτικού φανζίν για ηλεκτρονικούς υπολογιστές People’s Computer Company (  Η Εταιρεία Κομπιούτερ του Λαού.). Ο Άλμπρεχτ είχε μετατρέψει ένα τμήμα των γραφείων της DYMAX σε ελληνική ταβέρνα, όπου καλούσε άλλους χάκερ να πιούνε, να χορέψουνε και να τραγουδήσουνε σε ελληνικούς ρυθμούς! Ενώ κάθε Τρίτη στο διαμέρισμά του οι συνάξεις που οργάνωνε είχαν ως επίκεντρό τους το ελληνικό κρασί, τους ελληνικούς χορούς και τον προγραμματισμό!

Image

Το …χειρόγραφο πρωτοσέλιδο του πρώτου τεύχους του θρυλικού φανζίν για χάκερ People’s Computer Company

Τον Οκτώβριο του 1972 το πρώτο τεύχος του φανζίν του είχε ως τίτλο στην πρώτη σελίδα: ‘Τα κομπιούτερ χρησιμοποιούνται κυρίως ενάντια στους ανθρώπους αντί να χρησιμοποιούνται για αυτούς. Χρησιμοποιούνται για να ελέγχουν τους ανθρώπους αντί να τους απελευθερώνουν. Καιρός να αλλάξουν όλα αυτά. Χρειαζόμαστε μια εταιρεία κομπιούτερ για τον λαό.’. Αυτή η φιλοσοφία λοιπόν οδήγησε στην ίδρυση ενός τερματικού  κοινοτικού σταθμού ανταλλαγής πληροφοριών, το Community Memory, όπου το 1974 εγκαταστάθηκε ένα ηλεκτρονικός υπολογιστής που σκοπό είχε να υπηρετεί την τοπική κοινότητα, που έψαχνε πληροφορίες από ποια κέντρα υγείας υπήρχαν εκεί γύρω μέχρι που υπάρχουν νόστιμα μπέιγκελ για να φάει κανείς!

 

Image

Το 1975 ένα άλλο χάκερ περιοδικό, το Popular Electronics θα δημιουργήσει ένα νέο επαναστατικό κύμα διαφημίζοντας τον ηλεκτρονικό υπολογιστή των $397 τον Altair 8800 της εταιρείας MITS. Δύο έφηβοι αναγνώστες του, που σήμερα είναι από τους πλουσιότερους ανθρώπους στον πλανήτη, οι Μπιλ Γκέητς και Πολ Άλλεν, θα στήσουν το λογισμικό BASIC για τον 8800 σκανδαλίζοντας, παράλληλα, τον κόσμο των χάκερ, γιατί δεν θέλησαν να έχει ο κόσμος των χάκερ ανοιχτή πρόσβαση στο επιτευγμά τους, αλλά να πληρώνει για να το αγοράζει και να το χρησιμοποιεί.

Image

Ο ηλ.υπολογιστής Altair 8800 μέσω του οποίου οι Μπιλ Γκέητς και Πόλ Άλλεν έστησαν την αυτοκρατορία της Microsoft …χακάροντας.

Η εμπορευματοποίηση των κομπιούτερ και των λογισμικών τους και η κατάρρευση των αρχικών αναρχικών ιδεών των χάκερ ήταν γεγονός. Την ίδια περίοδο ένας από τους καλύτερους χάκερ όλων των εποχών, ο Στίβ Βόζνιακ, παρέα με έναν λιγνό, ξυπόλυτο μακρυμάλλη και σχεδόν ρακεντυμένο ονόματι Στιβ Τζόμπς χακάρουν ακατάπαυστα, με τον Βόζνιακ να παράγει τον πρώτο κομπιούτερ της δυναστείας της Apple, τον Apple I. Η υποκουλτούρα άρχισε να σερφάρει το τσουνάμι της μαζικής κουλτούρας και τα υπόλοιπα είναι, πλέον, ιστορία.

Image

O …ξύλινος παππούς – υπολογιστής της δυναστείας της Apple, o Apple I.

Image

Οι Στιβ Βόζνιακ και Στιβ Τζομπς …χακάροντας προς την δυναστεία της Apple την δεκαετία του ’70.

Με το τρίτο και τελευταίο κομμάτι του βιβλίου του Λέβι να καταπιάνεται με την γέννηση των ηλεκτρονικών παιχνιδιών και των κομπιούτερ παιχνιδομηχανών σαν το Atari. Μια δημιουργία των χάκερ που, ας μην ξεχνάμε, το 2005 για πρώτη φορά στην ιστορία έφτασε να έχει περισσότερα έσοδα από τις πωλήσεις βιντεοπαιχνιδιών από ότι τα έσοδα των ταινιών του Χόλιγουντ εκείνης της χρονιάς! Κάτι που συνεχίζεται ως τις μέρες μας.

Image

Το βιβλίο του Λέβι, πέρα από τα μοναδικά γεγονότα και χαρακτήρες που παρουσιάζει είναι, πρωτίστως, μια εξαιρετική σκιαγράφηση μιας κουλτούρας, αυτής των χάκερ, οι αξίες της οποίας ζουν και βασιλεύουν στις μέρες μας. Το 2010 σε ένα σχετικό άρθρο του Λέβι στο περιοδικό Wired για τα 25 χρόνια από την έκδοση του βιβλίου του αναφέρετε, ας πούμε, ότι ‘Το Google είναι μια Μέκκα για χάκερ.’. Ενώ ο κηδεμόνας του Facebook Μάρκ Ζούκερμπεργκ δήλωνε στον Λέβι την πίστη του στις χάκερ αξίες: ‘Είναι μέρος της προσωπικότητας του Facebook τώρα. Είναι ένα μεγάλο πιστεύω μας να κινούμαστε γρήγορα, να πιέζουμε στα άκρα τα όποια όρια και να λέμε ότι είναι οκέι να σπάμε κάποια πράγματα. Είναι σίγουρα στο κέντρο της προσωπικότητας μου.’.

Άλλοι χάκερ που δεν έγιναν κροίσοι σαν τους ιδρυτές της Google, της Microsoft, της Apple και του Facebook, άφησαν πίσω τους μια εξίσου μοναδική και σημαντική τεχνοφιλοσοφική κληρονομιά που επηρέασε προοδευτικούς οργανισμούς σαν το Wikileaks. Ένας πρωταγωνιστής του βιβλίου του Λέβι που δεν είναι ευρέως γνωστός σαν τον Ζούκερμπεργκ είναι ας πούμε ο Ρίτσαρντ Στάλμαν. Ιδρυτής του οργανισμού Free Software Foundation και δημιουργός του λειτουργικού συστήματος GNU, με το οποίο ο Linus Torsvald έγραψε το open source Linux για να τρέχει με το παραπάνω πρόγραμμα. Το κύριο επίτευγμά του, λοιπόν, όπως τονίζει ο Λέβι ήταν ότι << ο Στάλμαν παρείχε ένα πλαίσιο διανόησης που οδήγησε στο open source movement, το κίνημα για τα προγράμματα ανοιχτού κώδικα. Την πιο βασική ίσως αξία των χάκερ, μέσω της οποίας εξελίχθηκαν τόσο τα περισσότερα λογισμικά που χρησιμοποιούμε σήμερα σε κομπιούτερ και έξυπνα κινητά, όσο και το ίδιο το ίντερνετ! >>. Ενώ ο Φέλσενστάιν, την δεκαετία του ’70 είχε ιδρύσει και το θρυλικό χάκερ γκρουπ ‘Homebrew Computer Club’, έναν ιδεολογικό πρόδρομο του Wikileaks. Ο Λέβι τονίζει ότι ο Φέλσενστάιν ήταν ένας βετεράνος των διαδηλώσεων διαμαρτυρίας στο Μπέρκλει του ‘70 υπέρ της ελευθερίας του λόγου προσθέτωντας ότι ‘ο Φέλσενστάιν πίστευε ότι βάζοντας φθηνούς υπολογιστές στα χέρια των απλών ανθρώπων αυτό θα επέτρεπε στον καθένα να λάβει πληροφορίες, να τις επεξεργαστεί ώστε να αντανακλούν καλύτερα την αλήθεια και να τις διανείμει μετέπειτα σε ένα ευρύ κοινό.’. Ο Τζούλιαν Ασάντζ, θα έλεγε κανείς, είναι ο καλύτερος εκπρόσωπος της εναλλακτικής κουλτούρας και πολιτικής σκέψης των ηρώων του βιβλίου του Λέβι στον 21ο αιώνα.

Image

Ο Αμερικάνος χάκερ Ρίτσαρντ Στάλμαν, ιδρυτής του κινήματος του ελεύθερου λογισμικού – open source μαζί με τον γκουρού του Wikileaks Τζούλιαν Ασάντζ.

Κάτι που έχει μυριστεί βεβαίως και το νέο κύμα των εταιρειών τεχνολογίας start up. Άλλωστε κάθε φιλοσοφία όπως και αυτή των χάκερ μπορεί να συνδυάσει το τερπνόν μετά του ωφελίμου. Παρακάμπτοντας τα α λα Ασάντζ ιδεολογικά στάνταρ. Ο 49χρονος Πολ Γκράχαμ, ας πούμε, βλέπει την δραστηριότητα του χάκινγκ, ως μια οικονομική μηχανή που λειτουργεί σε φουλ ρυθμούς.

Ο Γκράχαμ είναι ένας μηχανικός προγραμματισμού και ένας χάκερ στα νιάτα του, συνιδρυτής σήμερα του Y Combinator, μια θερμοκοιτίδα για ίντερνετ start up εταιρείες. Η αξία των χάκερ στον σημερινό κόσμο του ίντερνετ και των ολοένα και πιο φουτουριστικών κομπιούτερ συνοψίζεται σε αυτό που επισημαίνει ο παλιός χάκερ στον Λέβι: << Σήμερα κάθε εταιρεία ψάχνει να προσλάβει, ή, να επενδύσει σε εταιρείες  που ελέγχονται από χάκερ. Οι αξίες των χάκερ έχουν κατακτήσει τις επιχειρήσεις: Λύση προβλημάτων λύνοντας και δένοντας, αποκεντρωμένη λήψη αποφάσεων, έμφαση στην ποιότητα της δουλειάς κάποιου και όχι στην ποιότητα των ρούχων της γκαρνταρόμπας του.’.

Image

Ένας μοντέρνος χάκερ επί τω έργω.

Το βιβλίο του Λέβι, ένος δημοσιογράφου/συγγραφέα – χάκερ θα έλεγε κανείς, είναι πιο επίκαιρο από ποτέ τριάντα χρόνια μετά την έκδοσή του. Σε μια εποχή όπου ιδιαίτερα στην χώρα μας η τωρινή οικονομική, πολιτική και, εν τέλει, πολιτιστική κρίση έχει σπείρει έναν μαζικό ιό αναζήτησης ταυτότητας και τρόπων οικονομικής ανάπτυξης, τα ιδεώδη των χάκερ δεν πρέπει να φαντάζουν ως μια μακρινή ουτοπία. Ο καθένας μας κρύβει έναν χάκερ μέσα του. Και η ιδεολογία των χάκερ δηλώνει παρούσα μέσα στα προγράμματα και τους υπολογιστές που χειριζόμαστε καθημερινά. Είναι καιρός να δώσουμε σε αυτή την χάκερ πραγματικότητα σάρκα και οστά στην Ελλάδα του 2014.

Image

Ο Στίβεν Λέβι, δημοσιογράφος τεχνολογίας του αμερικάνικου περιοδικού Wired και συγγραφέας του μπεστ σέλλερ βιβλίου ”Hackers”

 

Τα έξη σκέλη της ηθικής των χάκερ, κατά τον Λέβι:

1) Η πρόσβαση στους υπολογιστές – και σε οτιδήποτε που μπορεί να σου διδάξει πως λειτουργεί ο κόσμος – πρέπει να είναι δίχως όρια και απόλυτη. Πάντα ακολούθα το πρόσταγμα να παίρνεις τις καταστάσεις στα χέρια σου.

2) Όλες οι πληροφορίες πρέπει να είναι ελεύθερες.

3) Καχυποψία προς κάθε εξουσία – να προωθείς την αποκέντρωση.

4) Οι χάκερς πρέπει να κρίνονται από το χάκινγκ τους και όχι από ψευδή κριτήρια όπως η ηλικία, η φυλή και η κοινωνική τους θέση.

5) Μπορείς να δημιουργήσεις τέχνη και ομορφιά σε ένα κομπιούτερ.

6) Τα κομπιούτερ μπορούν να αλλάξουν την ζωή σου προς το καλύτερο.

 

Advertisements

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s