DRUM – Το Αντι – Απαρτχάιντ Περιοδικό της Ν.Αφρικής – Συνέντευξη με τον Βερολινέζο Φωτογράφο του Jürgen Schadeberg

Η φωνή της καθημερινότητας των μαύρων της Ν.Αφρικής, την σκληρή λόγω του απαρτχάιντ δεκαετία του ’50, ονομαζόταν <<Drum>>. Ήταν το περιοδικό μέσα από το οποίο μαύροι δημοσιογράφοι πρώτη φορά μπορούσαν να μιλήσουν για τον πολιτισμό και την κουλτούρα των γκέτο/townships της χώρας τους. Ανάμεσά τους και ένας σπουδαίος λευκός φωτορεπόρτερ ο 82χρονος σήμερα Γιούργκεν Σάντεμπεργκ. Γνωστός και ως ο <<πατέρας της φωτογραφίας της Ν.Αφρικής>>. Μας μίλησε για το περιοδικό θρύλο της Αφρικής και για τον παλιό του φίλο Νέλσον Μαντέλα, που πόζαρε πολλές φορές για τον φακό του.

Image

Ελευθεροτυπία, Περιοδικό Ε, 15.12.2013

Συνέντευξη: Σπύρος Χατζηγιάννης

Photos: Jürgen Schadeberg

Η φωνή της καθημερινότητας των μαύρων της Νότιας Αφρικής και ενός νέου ταλαντούχου και χαρισματικού μαύρου δικηγόρου και ηγέτη της νεολαίας του ANC με το όνομα Νέλσον Μαντέλα την δεκαετία του ‘50 ονομαζόταν Drum. Αυτό ήταν το όνομα του πρώτου περιοδικού της χώρας όπου μαύροι δημοσιογράφοι έγραφαν οι ίδιοι, για πρώτη φορά, για τον ρατσισμό και την μαύρη καθημερινότητα και κουλτούρα στα γκέτο/townships της χώρας τους που είχε το πάθος, το δράμα, την δύναμη, το κέφι και την εκρηκτικότητα που χαρακτηρίζει και το ίδιο το μουσικό όργανο. Ξεκίνησε την πορεία του το 1951 μέσω δύο λευκών, του τυχοδιώκτη και συγγραφέα Μπομπ Κρισπ και του Τζιμ Μπέιλει γιο ενός μεγιστάνα της χώρας. Έχοντας σαν αρχισυντάκτες του εξέχοντες προσωπικότητες σαν τους Άντονι Σάμπσον, Σιλβέστερ Στέιν, Σερ Τομ Χόπκινσον.

Ένας λευκός …ντράμερ αυτής της μοναδικής δημοσιογραφικής μπάντας που ήταν πιο …ροκ και ακραία από πολλούς διάσημους ροκ σταρ, ήταν ο Βερολινέζος  φωτοδημοσιογράφος Γιούργκεν Σάντεμπεργκ που εγκατέλειψε το βομβαρδισμένο ναζιστικό Βερολίνο για να φθάσει σε μια χώρα που βομβαρδιζόταν από έναν ανελέητο και θηριώδη ρατσισμό της λευκής μειονότητας προς τους μαύρους συμπολίτες τους. Ο Σάντεμπεργκ έκανε πράγματα και θαύματα με την κάμερά του γράφοντας πραγματικά ιστορία όχι μόνο με τις φωτογραφίες του αλλά και με τον ρόλο του ως δάσκαλος και φίλος των πρώτων μεγάλων μαύρων φωτοδημοσιογράφων της Ν.Αφρικής που μάθαιναν και δούλευαν μαζί του στο Drum. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Σάντεμπεργκ ονομάζεται και πατέρας της φωτογραφίας της Ν.Αφρικής.

Στις σελίδες του περιοδικού έγραφαν κάποιοι μαύροι δημοσιογράφοι που έγιναν μετέπειτα μεγάλοι διανοούμενοι και συγγραφείς της χώρας τους όπως οι Τόντ Ματσικίζα, Μπλόουκ Μοντισάνε, Κάν Τέμπα και τα εξώφυλλα του περιοδικού φιλοξενούσαν καλλιτέχνες των νοτιοαφρικάνικων γκέτο σαν την τζαζ τραγουδίστρια Μίριαμ Μακέμπα, που έγιναν μετά σταρ παγκόσμιας εμβέλειας. Η περίοδος 1950 – 1960 ήταν η χρυσή εποχή του περιοδικού, μια περίοδος που χαρακτηρίστηκε από δραματικά γεγονότα στην κοινωνική, πολιτιστική και πολιτική ζωή των μαύρων της Ν.Αφρικής όπως η αντιρατσιστική εκστρατεία Defiance Campaign το ‘51/’52, η κατεδάφιση του γκέτο του Sophiatown το 1955 και η σφαγή 69 μαύρων διαδηλωτών από την αστυνομία στο γκέτο του Sharpeville το 1960.

Μιλήσαμε με τον 82χρονο Σάντεμπεργκ για το μοναδικό δημοσιογραφικό έργο του Drum, τον θάνατο που χτυπούσε συχνά την πόρτα του περιοδικού, τους ξέφρενους ρυθμούς εργασίας και διασκέδασης των συντελεστών του και για το ήθος, την ταπεινότητα και το χιούμορ του φίλου του Νέλσον Μαντέλα.

Image

Photo: Jürgen Schadeberg

Γιατί αποφασίσατε να αφήσετε το Βερολίνο και να πάτε στη Νότια Αφρική;

«Eφυγα από το Βερολίνο το 1947. Πήγα στο Αμβούργο να σπουδάσω φωτορεπορτάζ. Hθελα όμως να φύγω από τη Γερμανία, γιατί δεν άντεχα άλλο τα όσα είχα βιώσει με τους ναζί. Παράλληλα, η μητέρα μου παντρεύτηκε και μετακόμισε στη Ν. Αφρική. Κατάφερα να πάρω την άδεια να δουλέψω στη χώρα, όπου έφτασα το 1950. Βέβαια φθάνοντας εκεί συνειδητοποίησα ότι άφησα μια χώρα που είχε φθάσει στο τέρμα του ρατσισμού των ναζί και ήμουν σε μια χώρα που ήταν τότε στην αρχή ενός μεγάλου ρατσιστικού κύματος. Oπως λέμε στη Γερμανία, πήγα από το τηγάνι στη φωτιά».

Πώς ξεκινήσατε να δουλεύετε στο «Drum»;

«Προσπάθησα να δουλέψω ως freelance φωτορεπόρτερ αρχικά, αλλά ήταν πολύ δύσκολο, γιατί στη Ν. Αφρική δεν υπήρχε τότε καμιά παράδοση στην ντοκιμαντερίστικη φωτογραφία και δεν υπήρχαν και τα ανάλογα περιοδικά. Κάποιος μου είπε τότε ότι υπάρχει ένα περιοδικό για μαύρους που ξεκίνησε το 1951 και ότι δεν άξιζε να το επισκεφθώ, γιατί είναι τραγικό να δουλέψει κανείς για ένα περιοδικό για μαύρους. Φυσικά, πήγα κατ’ ευθείαν να το επισκεφθώ. Είχαν ένα μικρό γραφείο με δύο τραπέζια μόνο και το είχε ξεκινήσει ένας τυχοδιώκτης ονόματι Μπομπ Κρισπ, ο οποίος είχε πολεμήσει στο B’ Παγκόσμιο στην Ελλάδα και τη Βόρεια Αφρική, γράφοντας δύο βιβλία και ξεκινώντας να δημοσιογραφεί έπειτα. Αμέσως με προσέλαβε ως freelancer φωτορεπόρτερ».

Image

Photo: Jürgen Schadeberg

Καλύπτατε ιστορίες που κανένας άλλος λευκός φωτογράφος δεν είχε καταφέρει τότε στη Ν. Αφρική. Πώς ήταν αυτά τα πρώτα σας βήματα;

«Ξεκίνησα να δουλεύω με έναν εξαιρετικό μαύρο Νοτιοαφρικανό ερευνητικό δημοσιογράφο, τον Χένρι Νούμαλο. Γυρνούσαμε τη χώρα μαζί σε ένα αμάξι και κυνηγούσαμε ιστορίες. Αυτός μιλούσε σε κόσμο και έγραφε και εγώ κάλυπτα το φωτογραφικό σκέλος. Hταν ένας πολύ θαρραλέος δημοσιογράφος. Μία από τις ιστορίες που τον έκανε διάσημο ήταν όταν βρήκε έναν τρόπο να τον συλλάβουν, ώστε να μπει στη φυλακή The Fort του Γιοχάνεσμπουργκ, καταγράφοντας τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης των κρατουμένων εκεί. Η ιστορία του βγήκε έπειτα στα διεθνή ΜΜΕ. Δολοφονήθηκε το 1957 στο γκέτο του Γιοχάνεσμπουργκ».

Ποια ήταν η κύρια θεματολογία του «Drum»;

«Καλύπταμε πολιτικά προβλήματα, αλλά πέρα από αυτά καλύπταμε όλο το εύρος της ζωής της μαύρης κοινωνίας. Μιλούσαμε για τη μουσική, τη διασκέδαση, τον αθλητισμό κ.λπ. Ξέρετε, ώς τότε οι μαύροι δεν είχαν ένα μέσον για να μιλήσουν για τη ζωή τους. Το “Drum” ήταν η μοναδική φωνή της μαύρης κοινότητας στα ΜΜΕ της χώρας. Hταν κάτι που τους έδινε αξιοπρέπεια και που τους επέτρεπε να μαθαίνουν τι συμβαίνει στη ζωή τους. Με άλλα λόγια, μπορούσαν να γράφουν ιστορίες για τη ζωή τους, κάτι ανήκουστο ώς τότε».

Image

Photo: Jürgen Schadeberg

Μία από τις πιο διάσημες φωτογραφίες σας είναι από τα γραφεία του «Drum» με τους μαύρους δημοσιογράφους να γράφουν μπροστά σε γραφομηχανές, να καπνίζουν, να καταστρώνουν δημοσιογραφικά σχέδια, ακόμη και στο πάτωμα. Και παράλληλα να είναι ντυμένοι με υπέροχα κουστούμια. Αυτό το στιλ όμως είχε έντονη πολιτική σημασία τότε, έτσι δεν είναι;

«Ναι, αυτό αληθεύει. Oι νοτιοαφρικανικές αρχές και οι λευκοί περίμεναν οι μαύροι να είναι ντυμένοι σαν χαμάληδες εργάτες ή υπηρέτες. Oταν είχαμε λευκούς επισκέπτες στα γραφεία μας δεν μπορούσαν να πιστέψουν ότι καλοντυμένοι μαύροι κάθονταν και έγραφαν μπροστά σε γραφομηχανές. Το γραφείο μας ήταν σαν ένα νησί ελευθερίας μέσα στον ωκεανό του απαρτχάιντ».

Image

Photo: Jürgen Schadeberg

Είναι αξιοσημείωτο, επίσης, ότι εσείς εκπαιδεύσατε στο περιοδικό μια ολόκληρη γενιά σπουδαίων μαύρων φωτορεπόρτερ, σαν τον Πίτερ Μαγκουμπάνε και τον Μπομπ Γκοσάνι. Πόσο σημαντικό ήταν αυτό για την καταγραφή των μαύρων εμπειριών στους δρόμους και τα γκέτο της Ν. Αφρικής του ’50;

«Νομίζω ότι το πρόβλημα με το “Drum” αρχικά ήταν ότι είχαμε εξαιρετικούς μαύρους συγγραφείς. Δεν ήταν δημοσιογράφοι με την κλασική έννοια του όρου, αλλά διανοούμενοι. Και οι περισσότεροι είχαν σπουδάσει σε σχολεία αγγλικών και γερμανικών ιεραποστολών στη Ν. Αφρική. Oσοι είχαν πάει στις αγγλικές ιεραποστολές μιλούσαν με αποφθέγματα του Σέξπιρ και του Ντίκενς και οι γερμανοσπουδαγμένοι αναφέρονταν στον Καντ και τον Σοπενχάουερ! Αλλά δεν είχαμε μαύρους φωτογράφους. Στα τότε σχολεία δεν υπήρχε καμιά πληροφόρηση ή παιδεία για φωτογραφικά και παρεμφερή καλλιτεχνικά ζητήματα. Σκέφτηκα λοιπόν πως κάτι έπρεπε να κάνουμε για να αποκτήσουμε και μαύρους φωτογράφους, πέρα από δημοσιογράφους. Aρχισα να παραδίδω μαθήματα σε μέλη του προσωπικού μας και ξεκίνησα να φτιάχνω ένα φωτογραφικό τμήμα. Hταν ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που έπρεπε να κάνω. Μας πήρε μερικά χρόνια, αλλά τελικά ξεκινήσαμε να έχουμε κάποιους πάρα πολύ καλούς μαύρους φωτογράφους. O Πίτερ έβγαλε μετέπειτα και πολλά φωτογραφικά βιβλία στην Αμερική».

Image

Photo: Jürgen Schadeberg

Hσασταν ο πρώτος λευκός φωτογράφος με τέτοιο εύρος δουλειάς στους δρόμους των γκέτο, σαν το θρυλικό Sophiatown του Γιοχάνεσμπουργκ. Πώς σας έβλεπαν οι μαύροι των περιοχών αυτών όταν δουλεύατε με την κάμερά σας εκεί;

«Σε πολλούς προκαλούσε έκπληξη, αλλά οι περισσότεροι ήταν πολύ χαρούμενοι με την παρουσία μου εκεί. Eνας λευκός δημοσιογράφος να δείχνει ενδιαφέρον για την καθημερινότητά τους. Γιατί ο λευκός Tύπος της χώρας δεν κάλυπτε ποτέ τα πολιτιστικά, πολιτικά και κοινωνικά δρώμενα στις περιοχές των μαύρων της χώρας».

Image

Photo:Jürgen Schadeberg

Το γκέτο/township Sophiatown, όπου δουλέψατε εκτενώς, ήταν ένας θρύλος για τη μαύρη νοτιοαφρικανική κουλτούρα, με μαύρους συγγραφείς, μουσικούς και πολιτικούς και δημοσιογράφους του «Drum» να έχουν βγει από εκεί, εξ ου και το παρατσούκλι «το Χάρλεμ της Νότιας Αφρικής». Τι θυμάστε από εκείνα τα χρόνια στους δρόμους της περιοχής;

«Είχε μια καταπληκτική ατμόσφαιρα. Νόμιζε κανείς ότι περπατούσε στους δρόμους μιας μεσογειακής χώρας με λάτιν ταμπεραμέντο! Oι δρόμοι ήταν γεμάτοι μουσικούς και μουσική. Γινόταν ένας γάμος και ξαφνικά μια μπάντα ξεκινούσε μια ξέφρενη συναυλία και ακολουθούσε ένας ξέφρενος χορός! Πάντα γινόταν κάτι δημιουργικό. Καμία σχέση δηλαδή με τα λευκά προάστια, όπου επικρατούσε η αποικιοκρατική κουλτούρα και δεν συνέβαινε τίποτα».

Κάποιες από τις συμμορίες νέων άνεργων μαύρων έφηβων στο Sophiatown είχαν ονόματα όπως Berliners, Gestapo και Russians. Tο άκουσμά τους δεν ήταν λίγο σουρεαλιστικό για έναν Βερολινέζο σαν εσάς;

«Ναι, ήταν πολύ αστείο! Υπήρχε και η συμμορία με το όνομα Americans. Πολλοί μουσικοί, επίσης, έδιναν ονόματα από αμερικανικές μπάντες στα συγκροτήματά τους, γιατί τους επηρέαζαν πολύ οι αμερικανικές ταινίες. Μπάντες σαν τις Manhattan Brothers και The Harlem Swingsters. Υπήρχε ένα σινεμά στο Sophiatown και οι θεατές με το χρόνο υιοθετούσαν τη βαριά αμερικανική προφορά των γκάνγκστερ πρωταγωνιστών· τους θαύμαζαν, ειδικά οι μουσικοί!»

Image

Photo: From Jürgen Schadeberg files

Πολλοί ρεπόρτερ του «Drum», σαν το συνεργάτη σας Χένρι Νούμαλο, δολοφονήθηκαν και πέθαναν νέοι. Αυτή η αίσθηση του ρίσκου πώς επηρέασε τη δουλειά όλων σας εκεί;

«Νομίζω όλοι μας είχαμε τότε θετικά συναισθήματα, παρά τις αντιξοότητες. Δεν ανησυχούσαμε. Ημασταν όλοι πολύ νέοι και ξέραμε ότι αυτό που κάναμε ήταν επικίνδυνο, αλλά, ξέρετε, όταν είσαι νέος δεν σε νοιάζουν αυτά. Αντιθέτως, σου έδινε ένα πιο δυνατό συναίσθημα για να δουλέψεις για κάτι που έχει πραγματική αξία».

Image

Photo: Jürgen Schadeberg

Κατά κάποιον τρόπο, δηλαδή, είχατε έναν ροκ εν ρολ δημοσιογραφικό τρόπο ζωής;

«Ξέρετε, ο τρόπος ζωής και δουλειάς μας τότε συνοψιζόταν στη φράση “Ζήσε γρήγορα, πέθανε νέος και να είσαι ένα εμφανίσιμο πτώμα”. Αυτός είναι και ο ομώνυμος τίτλος ενός βιβλίου για την ιστορία του “Drum” από τον Μάικ Νίκολς».

Το άγχος ήταν μια άγνωστη λέξη για το προσωπικό του «Drum» δηλαδή;

«Ναι, δεν ήμασταν καθόλου αγχωμένοι. Επίσης, ένα πράγμα που ήταν πολύ δημοφιλές μεταξύ μας τότε, που ίσως δεν ήταν καλό, ήταν το ποτό. Πίναμε πάρα πολύ, αλλά αυτό ήταν μια μορφή περιφρόνησης του ρατσιστικού νόμου, που έλεγε ότι ήταν παράνομο οι μαύροι να πίνουν. Πολύ συχνά πολλοί δημοσιογράφοι μας ήταν τελείως μεθυσμένοι στο γραφείο!»

Ποιο ήταν το αγαπημένο ποτό στα γραφεία σας;

«Συνήθως το μπράντι με κόκα κόλα. Oι πιο μερακλήδες έφτιαχναν και το κοκτέιλ μπίρα με μπράντι, που είχε μια απαίσια γεύση! Eπαιρναν ένα μεγάλο δίλιτρο μπουκάλι μπίρας και ένα λίτρο μπράντι και έφτιαχναν το κοκτέιλ-βόμβα για το γραφείο. Μεθούσες πολύ γρήγορα έτσι. Και όλοι κάπνιζαν, βέβαια. Και γι’ αυτό πολλοί, σαν τον Ματσικίζα, πέθαναν στα 30 και τα 40 τους».

Image

Photo: Jürgen Schadeberg

Ποιες ήταν οι εμπειρίες που είχατε με τον Νέλσον Μαντέλα, τον οποίο έχετε φωτογραφίσει πολλές φορές και ο οποίος ήταν και αυτός ένας από τους αναγνώστες του «Drum»;

«Το 1952 στο κέντρο του Γιοχάνεσμπουργκ υπήρχε ένα εκτυπωτήριο, όπου τυπώνονταν αφίσες του ANC. Πιο πριν, ήταν ένας φούρνος. Κατά καιρούς οι ηγέτες του ANC, σαν τον Νέλσον Μαντέλα και τον Γουόλτερ Σισούλου, ήταν εκεί για να παρακολουθούν πώς πάει η εκτύπωση και μια μέρα ήμουν και εγώ εκεί με τον τότε Aγγλο αρχισυντάκτη μας, τον Aντονι Σάμπσον. Επειδή το ποτό ήταν απαγορευμένο, ήταν κρυμμένο στο φούρνο εκεί και πίναμε και τρώγαμε τηγανητό κοτόπουλο με κάρι από ένα διπλανό ινδικό φαγάδικο.

»Κάποια στιγμή και μέσα στο κέφι άρχισαν όλοι να λένε ποιό θα είναι το υπουργικό συμβούλιο όταν το ANC θα είναι στην κυβέρνηση της Ν. Αφρικής και ο Μαντέλα με όρισε ως υπουργό Πολιτισμού! Eπειτα από πολλά χρόνια, όταν πήγαινα να συναντήσω με τη γυναίκα μου τον Μαντέλα για μεσημεριανό, με ρωτούσε γιατί ήθελα να επισκεφθώ ένα γέρο, αφού μάλλον είχα πιο σημαντικά πράγματα να κάνω! Και συχνά μου έλεγε για πλάκα: “Πώς είσαι νεαρέ; Ακόμη να βγεις στη σύνταξη;”. Είχε μια ταπεινότητα, ένα ιδιαίτερο χιούμορ και ένα στιβαρό ηθικό κώδικα που έδινε έμπνευση. Τον φωτογράφισα πρώτη φορά το 1951» .

Image

Πώς σας φαίνεται η φωτοδημοσιογραφία και τα περιοδικά στις μέρες μας, όπου μέσω των έξυπνων κινητών και του ίντερνετ η φωτογράφιση και η φωτοενημέρωση είναι αρκετά εύκολη, φθηνή και άμεση;

Είναι όλα διαφορετικά τώρα όπου ο καθένας πάει κάπου με το κινητό του και βγάζει φωτογραφίες. Υπάρχουν πλεονεκτήματα αλλά και τα μειονεκτήματα είναι αρκετά. Λείπει η ποιότητα νομίζω. Και δεν υπάρχει αρκετό βάθος. Νομίζω ότι έτσι οι άνθρωποι δεν κοιτάνε σε βάθος τα θέματα. Αυτή είναι η εντύπωσή μου.

Πιστεύετε ότι με το θάνατο του Νέλσον Μαντέλα χάνεται ένα τεράστιο κεφάλαιο της πολιτικής ζωής της Ν. Αφρικής, η οποία στις μέρες μας μαστίζεται ακόμη από πολύ μεγάλη βία και φτώχεια στις πόλεις της;

«Μπορεί να είναι ένα τέλος, αλλά μπορεί να είναι και μια νέα αρχή. Πιστεύω ότι ο θάνατος του Μαντίμπα θα κάνει τη Νότια Αφρική πιο ενωμένη. Oσο για τα τωρινά προβλήματα, χρειάζεται χρόνος για να ισορροπήσει μια χώρα με τέτοια βίαιη ιστορία και ρατσιστικό διχασμό. Τριακόσια χρόνια ρατσισμού και εκμετάλλευσης των μαύρων σε ορυχεία διαμαντιών και χρυσού, είναι βαθιές πληγές που θέλουν χρόνο για να επουλωθούν…»

Image

Photo: Jürgen Schadeberg

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο JÜRGEN SCHADEBERG

• Γεννήθηκε το 1931 στο Βερολίνο και μεγάλωσε στην περιοχή Χάλενζι του προαστίου του Σαρλότενμπουργκ.

• Φωτογράφισε ιστορικά γεγονότα της δεκαετίας του ’50 στην Ν.Αφρική όπως την Defiance Campaign το 1952, την τζαζ σκηνή του Sophiatown, την κηδεία για τα θύματα της σφαγής στο Sharpeville το 1960 και πολιτικούς κρατούμενους σαν τον Νέλσον Μαντέλα στην φυλακή στο νησί Robben.

• To 1964 φεύγει για το Λονδίνο και την περίοδο ’60-’70 δουλεύει για διάφορα μεγάλα περιοδικά διδάσκοντας, επίσης, σε σχολές του Λονδίνου και της Ν.Υόρκης.

• Την δεκαετία του ’70 κάνει ένα νέο φωτογραφικό οδοιπορικό στην Αφρική σε χώρες όπως η Μποτσουάνα και το Μάλι.

• Δεκατέσσερα βιβλία εώς τώρα έχουν δημοσιευτεί με τις φωτογραφίες του Βερολινέζου φωτοδημοσιογράφου, όπως το ‘The black and white fifties: Jürgen Schadeberg’s South Africa’ (εκδ. Protea, 2001)

• Έχει γυρίσει διάφορα φιλμ και ντοκυμαντέρ για τα νοτιοαφρικανικά βιώματά του με την ανεξάρτητη εταιρεία του The Schadeberg Movie Company όπως το φιλμ, με εκατοντάδες φωτογραφίες του, για το Drum ‘Have you seen Drum Recently?’ το 1998. Μπορείτε να δείτε όλο το φιλμ, στα αγγλικά, στο YouTube –  http://www.youtube.com/watch?v=YbKQq2DmeN4

• Ο αρχισυντάκτης του Σιλβέστερ Στάιν στο βιβλίο του για το Drum, ‘Who killed Mr Drum’ ( εκδ. Corvo Books, 2003) είπε για τον Σάντεμπεργκ: <<Ο Γιούργκεν δούλευε με έναν λογικό Γερμανικό τρόπο και με μια Γερμανική μέθοδο αμφισβήτησης.>>

• Με τα λόγια του ίδιου: <<Με ενδιαφέρουν οι άνθρωποι. Η φωτογραφία μου ασχολείται με την απλότητα και την καθημερινότητά τους. Δεν κυνηγάω τις φωτογραφίες που προξενούν εντυπώσεις. Είμαι ένας ντοκυμενταρίστας φωτογράφος.>>

• Η ιστοσελίδα του είναι www.jurgenschadeberg.com

Advertisements

1 Comment

Filed under Uncategorized

One response to “DRUM – Το Αντι – Απαρτχάιντ Περιοδικό της Ν.Αφρικής – Συνέντευξη με τον Βερολινέζο Φωτογράφο του Jürgen Schadeberg

  1. LauraDelaloi

    Je vais bien finir par améliorer mon grec pour lire au mieux tes articles! Excellent job!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s