ΤΟ ΕΛΒΕΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΟΥ 1:12 – Συνέντευξη με τον Φλόριαν Βοκ του Ελβετικού JUSO

ΤΟ ΕΛΒΕΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΟΥ 1:12

Η ψαλίδα των αμοιβών ανάμεσα στα στελέχη και τους χαμηλόμισθους εργαζόμενους των επιχειρήσεων ανοίγει ολοένα και περισσότερο. Πόσο δίκαιο είναι; Το ζήτημα άνοιξε για πρώτη φορά δημόσια στην Ελβετία με ένα δημοψήφισμα και ένα αποφασισμένο νεολαιίστικο κίνημα.

Image

 

 Ελευθεροτυπία, Περιοδικό Ε, 1.12.2013

Συνέντευξη: Σπύρος Χατζηγιάννης

Photos: JUSO Schweiz and Jonas Zürcher/JUSO Schweiz

Η σχέση της Ελβετίας με τον Πλάτωνα έγινε πιο στενή από ποτέ την προηγούμενη Κυριακή. Οι Ελβετοί πήγαν στις κάλπες για να πουν ένα ναι, ή, ένα όχι σε κάτι που είχε υποστηρίξει έντονα ο Έλληνας φιλόσοφος στην Αθήνα της εποχής του: Ότι δεν πρέπει να υπάρχει μεγάλη διαφορά μεταξύ του εισοδήματος των κατώτερων και των ανώτερων στρωμάτων μιας κοινωνίας. Το πλατωνικό ιδεώδες υποστήριζε ότι ένα άτομο της ανώτερης τάξης πρέπει να παίρνει μάξιμουμ το πενταπλάσιο των αποδοχών ενός συμπολίτη του της κατώτερης τάξης. Οι Ελβετοί κλήθηκαν λοιπόν να αποφασίσουν κάτι ανάλογο, μέσω ένος σχετικού δημοψηφίσματος, ρίχνοντας και λίγο νερό στο ελβετικό κρασί τους, δίνοντας την πολυτέλεια στους πλούσιους Ελβετούς ιθύνοντες μεγάλων ελβετικών εταιρειών σαν την Νεστλέ να μην περιορίσουν τις αποδοχές τους στο πενταπλάσιο του πιο χαμηλά αμειβόμενου προσώπου της εταιρείας τους, αλλά να αρκεστούν στο σεμνό και ταπεινό δωδεκαπλάσιο ποσό. Το κίνημα του 1:12 είναι ένα Ελβετικό γεγονός. Με πανευρωπαικές διαστάσεις που αγγίζουν και την Ελλάδα της συνεχιζόμενης κρίσης και κοινωνικής κατάρρευσης. Μιλήσαμε με τον γραμματέα διεθνών ζητημάτων της νεολαίας JUSO του αδελφού νεανικού κόμματος του Ελβετικού σοσιαλδημοκρατικού κόμματος, τον 23χρονο Φλόριαν Βοκ, για την 1:12 εκστρατεία που κίνησε το ενδιαφέρον της διεθνής κοινής γνώμης και των ΜΜΕ του πλανήτη. Μπορεί το δημοψήφισμα να κατέληξε σε ένα συντηρητικό όχι, αλλά, όπως μας τόνισε ο Βοκ στην κουβέντα μας μαζί του, πριν και μετά το δημοψήφισμα, οι νέοι Ελβετοί νιώθουν την οικονομική κρίση να χτυπάει σε καίρια σημεία την ζωή τους και δεν είναι διατεθειμένοι να συνεχίσουν να ζουν έτσι για πολύ ακόμη. Όπως, βέβαια, και πολλοί άλλοι νέοι Ευρωπαίοι και Έλληνες στην Ευρώπη της κρίσης.Η πλατωνική ιδέα είναι, λοιπόν, πιο επίκαιρη από ποτέ στους δύσκολους καιρούς που βιώνουμε για να επιβιώνουμε.    

Image

 

1) Γιατί οργανώσατε την 1:12 εκστρατεία; Σε πολλούς φάνηκε περίεργο γιατί η χώρα σας φημίζεται για τον πλούτο της και τις τράπεζές της.

Από το ξεκίνημα της οικονομικής κρίσης το 2008 αρχίσαμε ως λαός να συνειδητοποιούμε ότι τα μεσαία στρώματα και οι εργάτες δυσκολευόντουσαν να κερδίσουν αρκετά χρήματα. Ειδικά τα τελευταία δέκα χρόνια οι αποδοχές τους δεν είναι αρκετές. Και αυτό είναι ένα σοκ για την Ελβετική νοοτροπία και κουλτούρα γιατί εδώ το θεωρούμε δεδομένο ότι η ζωή μας θα βελτιώνεται συνεχώς. Τα έξοδα μας π.χ. για το σύστημα/ασφάλεια υγείας, για τα ενοίκια, το φαί και τα καθημερινά έξοδα ανατρέπουν την όποια αύξηση στους μισθούς μας. Και ταυτόχρονα οι πλούσιοι αυτής της χώρας κερδίζουν εξωφρενικά υψηλά ποσά. Πολλοί μάνατζερ ελβετικών εταιρειών κερδίζουν εκατομμύρια και από την άλλοι πολλοί απλοί Ελβετοί δεν έχουν λεφτά για τα προς το ζειν. Μια μορφή κοινωνικής ανισότητας που είναι πλέον πανευρωπαικό φαινόμενο. Συνειδητοποιήσαμε μέσω της κρίσης ότι ένα σημαντικό κομμάτι του πληθυσμού μας είναι πραγματικά φτωχοί. Και αποφασίσαμε ότι πρέπει να έχουμε έναν δημόσιο διάλογο για αυτές τις κοινωνικές ανισότητες. Πριν από την 1:12 εκστρατεία κανείς δεν μιλούσε για αυτό το θέμα δημόσια. Αυτό άλλαξε τώρα.

 2) Ο Πλάτωνας είχε πει ότι ο μισθός που λαμβάνουν τα υψηλότερα στρώματα μιας κοινωνίας δεν πρέπει να ξεπερνά το πενταπλάσιο του μισθού των κατώτερων στρωμάτων. Γιατί διαλέξατε το 1:12 και όχι το πλατωνικό 1:5, ή, το 1:20;

Στις μέρες μας στην Ελβετία ο μέσος όρος της διαφοράς του μισθού του χαμηλότερα αμειβόμενου εργαζόμενου και του πιο υψηλά αμειβόμενου εργαζόμενου είναι περίπου 1:56. Το 1984 ήταν 1:6. Μέσα σε 30 χρόνια αυτή η αλλαγή ήταν τεράστια. Και σκεφτήκαμε ότι τώρα ένας εργαζόμενος σε μια εταιρεία κερδίζει λιγότερα σε έναν χρόνο από ότι ένα υψηλόβαθμο στέλεχος της εταιρείας σε έναν μήνα. Οπότε για αυτό θεωρήσαμε την αναλογία 1:12 δίκαια, αλλά, και συμβολική. Ένας από τους κύριους οικονομολόγους του ΟΗΕ, ο Γερμανός Χάινερ Φλάσμπεκ, σε μια δημοσίευση στο σάιτ του την εκστρατεία μας, δήλωσε υποστηρικτής της εκστρατείας μας για οικονομικούς λόγους. Υποστήριζε ότι μια οικονομία γίνεται προβληματική όταν υπάρχουν τόσο υπέρογκοι μισθοί.

Image

 3) Πρακτικά μιλώντας η 1:12 εξισορρόπηση των μισθών πώς θα γίνει σε μια εταιρεία; Θα μειωθεί κατά πολύ η αμοιβή των υψηλόβαθμων στελεχών, ή, θα αυξήθει πολύ ο μισθός των πιο χαμηλόβαθμων στελεχών;

Αυτό θα το αποφασίσουν οι εταιρείες. Στο Ελβετικό δημόσιο δεν υπάρχουν μάνατζερ που να κερδίζουν περισσότερο από το δωδεκαπλάσιο που κερδίζει το προσωπικό τους. Οι μάνατζερ των σιδηροδρόμων και των ταχυδρομείων μπορεί να είναι στο 1:13 αλλά αυτή δεν είναι μεγάλη διαφορά με την πρότασή μας. Ακόμη και οι επτά εκπρόσωποι των κομμάτων στην Βουλή μας, οι επτά ηγέτες, λαμβάνουν ο καθένας τους γύρω στα 365.000 με 400.000  ευρώ τον χρόνο που πέφτει και αυτό μέσα στην 1:12 κλίμακα. Είναι οι πιο υψηλά αμειβόμενοι άνθρωποι στο Δημόσιο εδώ.

 4) Η ένσταση που κάνουν απέναντι στην ιδέα σας όσοι διαφωνούν είναι ότι αυτό θα κάνει μεγάλες εταιρείες να εγκαταλείψουν την Ελβετία. Τι απαντάτε σε αυτό;

Είναι μια τακτική που πάει να σπείρει τον φόβο. Η εκστρατεία υπέρ του όχι σε αυτό το δημοψήφισμα, καλλιεργεί αυτόν τον φόβο και, φυσικά, χρηματοδοτείται από τις μεγάλες Ελβετικές εταιρείες και Ελβετούς εκατομμυριούχους και δισεκατομμυριούχους.

 5) Η χώρα σας, πέρα από τον τραπεζικό τομέα, παράγει και εξάγει πολλά άλλα αγαθά και έχει πολλές μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Αυτές οι επιχειρήσεις βρίσκονται στο ίδιο μήκος κύματος με εταιρείες κολοσσούς σαν την Nestle,ή, την Roche όσον αφορά το κίνημα του 1:12;

Είναι πολύ ενδιαφέρον αυτό που συμβαίνει αυτήν την στιγμή στην Ελβετία. Χρόνια τώρα οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και οι μεγάλες επιχειρήσεις της χώρας συνεργαζόντουσαν και είχαν τα ίδια λόμπι που επηρέαζαν τις πολιτικές αποφάσεις στην Ελβετία. Τώρα οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις βλέπουν ότι δεν έχουν τα ίδια συμφέροντα με τους πολυεθνικούς γίγαντες. Και για αυτό μας υποστηρίζουν! Συνειδητοποιούν ότι μια οικονομία γίνεται προβληματική όταν κάποιοι μάνατζερ πληρώνονται αστρονομικά ποσά. Και επίσης όταν πληρώνονται τέτοια ποσά αποτυχημένοι μάνατζερ σαν τον πρόεδρο της τράπεζας Credit Suisse, Μπράντι Ντάουγκαν, που έλαβε το 2010 100 εκατομμύρια δολάρια, με την τράπεζα να λαμβάνει δισεκατομμύρια από δημόσιο χρήμα για να σωθεί από κατάρρευση.

Image

 6) Όσοι απειλούνται από την εκστρατεία σας δαπάνησαν μεγάλα ποσά σε αφίσες, διαφημιστικά σποτ υπέρ του όχι κτλ. Πώς μπορέσατε να κάνετε την δικιά σας 1:12 εκστρατεία, χωρίς να έχετε το απύθμενο μπάτζετ των αντιπάλων σας;

 Όντως είχαμε μόνο 300.000 φράγκα στο μπάτζετ μας, αλλά η η δύναμή μας βρίσκεται στους Ελβετικούς δρόμους και στους υποστηρικτές μας που είναι κατά κανόνα νέοι και ενθουσιώδεις. Δεν είχαμε χρήματα αλλά φρέσκιες ιδέες. Την τελευταία μέρα της εκστρατείας στείλαμε 100.000 μηνύματα στο Facebook και στα κινητά τηλέφωνα ψηφοφόρων. Φτιάξαμε 30.000 1:12 σημαίες που γέμισαν μπαλκόνια και παράθυρα της Ελβετίας. Τυπώσαμε 500.000 flyers και 10.000 πλακάτ. Και το πιο σημαντικό: Κάναμε πάνω από 1000 εκστρατείες στους δρόμους της χώρας μας. Και επισκεφτήκαμε 500 σχολεία όπου παρουσιάσαμε τις ιδέες μας. Έχουμε τους νέους με το μέρος μας. Πάνω από το 50% όσων είναι κάτω από 40 μας υποστηρίζουν σε σχετικές δημοσκοπήσεις.

Image

 7) Το 1984 όταν η διαφορά των μισθών των χαμηλόβαθμων με τα υψηλόβαθμα στελέχη εταιρειών ήταν 1:6, σχεδόν …πλατωνική δηλαδή, υπήρχε κάποια νομοθεσία που το καθόριζε αυτό;

 Όχι. Απλώς τότε υπήρχε μια άλλη κουλτούρα και νοοτροπία στην χώρα. Σήμερα έχουμε υιοθετήσει την αγγλοσαξωνική οικονομική νοοτροπία. Είναι θέμα αλλαγής κουλτούρας λοιπόν. Οι μάνατζερ μας εδώ θέλουν να πληρώνονται αστρονομικά ποσά γιατί αυτό είδαν και έμαθαν στην Αμερική και την Αγγλία.

Image

 8) Τί διδαχθήκατε από αυτό το δημοψήφισμα που κατήληξε σε ένα 35% ναι υπέρ της 1:12 ιδέα σας και σε ένα 65% όχι;

Συνειδητοποιήσαμε ότι οι πόλεις υπστήριξαν την ιδέα μας και η επαρχία υποστήριξε πολύ περισσότερο το όχι. Νικήσαμε μάλιστα σε μια περιοχή της Ζυρίχης, την πρωτεύουσα των ελβετικών τραπεζών. Έκπληξη μας προκάλεσαν και τα πολύ καλά αποτελέσματα που είχαμε στην Βασιλεία, όπου έχουν την έδρα τους οι φαρμακευτικοί γίγαντες της Novartis και της Roche, που ήταν εναντίον μας. Όπως και στο καντόνι του ιταλόφωνου Τιτσίνο.

 9) Ο καθηγητής του πανεπιστημίου της Ζυρίχης Ντάνιελ Κούμπλερ δήλωνε στους Τάιμς της Ν.Υόρκης μετά το δημοψήφισμα ότι αμφιβάλλει αν θα υπάρξουν άλλα δημοψηφίσματα ξανά στην Ελβετία για το ίδιο ζήτημα. Συμφωνείτε;   

Στην Ελβετία υπάρχει ένας άγραφος νόμος ότι αν μια ιδέα λάβει το όχι πρέπει να περιμένεις άλλα πέντε χρόνια για να κάνεις το ίδιο δημοψήφισμα. Το δημοψήφισμά μας ήταν η αρχή μιας σειράς από δημοψηφίσματα για καίρια ζητήματα που θα γίνουν μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες στην Ελβετία. Τον Φεβρουάριο που έρχεται το εθνικιστικό κόμμα Swiss People’s Party, έχει ένα δημοψήφισμα που θέλει να βάλει όριο στους μετανάστες στην χώρα και έπειτα τα ελβετικά εργατικά συνδικάτα θα έχουν ένα δημοψήφισμα για να καθοριστεί ένας μίνιμουμ εθνικός μισθός στα 4.000 ελβετικά φράγκα. Εμείς συνεχίζουμε τον αγώνα μας για τις κοινωνικές ανισότητες στην χώρα και τώρα το ενδιαφέρον μας στρέφεται ενάντια στην κερδοσκοπία στο εμπόριο τροφίμων από τον ελβετικό γίγαντα Glencore, μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες στον κόσμο.

Image

 10)  Είχε το κίνημα σας απήχηση στην Ευρώπη της κρίσης και πρέπει οι Έλληνες να σκεφτούν ανάλογες κινήσεις;

Ναι στην Ισπανία συζητείτε έντονα κάτι ανάλογο, όπως και στην Γαλλία και την Γερμανία. Σίγουρα η ιδέα πρέπει να υιοθετηθεί και από τους συμπολίτες σας.

 11)  Να υποθέσω ότι η ιδέα σας άφησε πολύτιμους σπόρους κοινωνικής δικαιοσύνης στο Ελβετικό πολιτικό χώμα;

Ναι. Σήμερα ( σ.σ. Δευτέρα 25/11 μετά το δημοψήφισμα…) ο πρόεδρος του αδελφού κόμματος με το πολιτικό κίνημά μας των Ελβετών σοσιαλδημοκρατών, ο Κριστιάν Λεβράτ, ζήτησε από την Βουλή μας να φτιάξει έναν νόμο που θα υποχρεώνει κάθε εταιρεία στην Ελβετία να εξηγεί γιατί ας πούμε ο πρόεδρός της λαμβάνει 200 φορές παραπάνω μισθό από έναν εργάτη της ίδιας εταιρείας. Και αυτό θα είναι ένα πολύ σημαντικό βήμα μπροστά, για την ιδέα μας.

Image

 12)  Με άλλα λόγια το κίνημά σας θα έκανε τον Πλάτωνα χαρούμενο;

Νομίζω πως ναι. Σπούδασα κοινωνιολογία και φιλοσοφία και πιστεύω ότι τελικά η μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων είναι κατά βάθος υπέρ αυτού του είδους ισότητας. Αλλά η οικονομική κρίση και η εκστρατεία εκφοβισμού από τα λόμπι των μεγάλων εταιρειών τους κάνει να φοβούνται ότι αν δράσουν θα χάσουν την δουλειά τους. Ελπίζω ότι αυτό θα αλλάξει.    

Image

 

Advertisements

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s