SILICON WADI Η Γη της hi-tech Eπαγγελίας του Ισραήλ. – ΡΕΠΟΡΤΑΖ

SILICON WADI – Η Γη της hi-tech Eπαγγελίας του Ισραήλ

Ο Αλβέρτος Αϊνστάιν είχε προφητεύσει από το 1922 ότι «ο μόνος τρόπος για να επιβιώσει το Ισραήλ είναι να επενδύσει στη γνώση και την τεχνολογία». Στο Ισραήλ το στοίχημα μοιάζει σήμερα να έχει κερδηθεί στη Silicon Wadi. Ενα οικοσύστημα υψηλής τεχνολογίας, όπου οι πλέον καινοτόμες ιδέες παντρεύονται την επιχειρηματικότητα με κουμπάρο τα… δολάρια, μέσα σε κτήρια και ερευνητικά κέντρα αληθινούς ναούς της επιστήμης. Καμία, δηλαδή, σχέση με τους μίζερους προϋπολογισμούς του ελληνικού κράτους για την έρευνα και την τεχνολογία, που υποτίθεται ότι αποτελούν μοχλό της πολυπόθητης ανάπτυξης.

Image

Ελευθεροτυπία, Περιοδικό Ε, 17.11.2013

Ρεπορτάζ: Σπύρος Χατζηγιάννης

Σε μια ηλιόλουστη περιοχή της Μεσογείου ζει και αναπνέει η δεύτερη πιο σημαντική Silicon Valley του πλανήτη. Στην περιοχή αυτή έχουν εφευρεθεί και εξελιχθεί καθημερινές εφαρμογές και τεχνολογίες που έχουν να κάνουν με τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές μας. Γκάτζετ, όπως το USB stick, εφαρμογές όπως το Firewall και το instant messaging online, που μας επιτρέπει να επικοινωνούμε ζωντανά με τους φίλους μας στο Facebook, γεννήθηκαν στην εν λόγω περιοχή. Το όνομά της; Silicon Wadi, όπου Wadi στα αραβικά σημαίνει κοιλάδα. Το Ισραήλ λοιπόν είναι ο νέος Γολιάθ των τεχνολογικών εξελίξεων της υφηλίου. Με επίκεντρο το Τελ Αβίβ, που θεωρείται κοιτίδα των start ups, ήτοι νέων μικρών εταιρειών υψηλής τεχνολογίας και καινοτόμων ιδεών.

Image

Με βάση αυτά τα δεδομένα δεν αποτελεί, ίσως, έκπληξη ότι η ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε, μέσω του ελληνο-ισραηλινού επιχειρηματικού φόρουμ τον περασμένο μήνα, να κάνει μια τεχνολογικού χαρακτήρα πολιτική «σταυροφορία» στη χώρα υπογράφοντας στο πέρας αυτής της λίαν διπλωματικής προσπάθειας- μνημόνιο συνεργασίας με το ισραηλινό fund για τεχνολογικά ζητήματα YOZMA και ένα δεύτερο μνημόνιο συνεργασίας των επενδυτικών σχημάτων Invest in Israel and Invest in Greece.

Το ερώτημα, βέβαια, είναι αν η χώρα μας μπορεί με δυο-τρεις υπογραφές, προγράμματα και σχετικές συμφωνίες να κάνει ένα απλό copy paste του ισραηλινού τεχνολογικού θαύματος και να δημιουργήσει ξάφνου μια ελληνική… Σίλικον Πεδιάδα.

Image

Eν αρχή ην ο… στρατός και οι HΠA

O πρώτος ηλεκτρονικός υπολογιστής-Γολιάθ του Ισραήλ είχε το όνομα «Golem». Γεννήθηκε τη δεκαετία του ’50 και «γονέας» του ήταν ένα ινστιτούτο που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο τεχνολογικό «θαύμα» της χώρας, το Weizmann Institute of Science. Το ινστιτούτο πήρε το όνομά του, αλλά και το όραμά του, από τον πρώτο πρόεδρο της χώρας, τον Chaim Weizmann (1949-1951). Τόσο αυτός όσο και ένας άλλος Ισραηλινός πρόεδρος, ο Εfraim Katzir (1973-1978), «πίστευαν ακράδαντα στο ρόλο της επιστήμης για την εθνική άμυνα και την κοινωνική ευημερία» της χώρας τους.

Image

Ως γνωστόν, η χώρα δημιουργήθηκε με το διπλωματικό οκέι των Βρετανών το 1948, με τα γνωστά γεωπολιτικά επακόλουθα. Αναπόφευκτα, ο μόνος τρόπος για να διατηρήσουν οι Ισραηλινοί την κυριαρχία τους στη γεωγραφική αυτή περιοχή, που θα δεχόταν τη δίκαιη αραβική μήνι, ήταν να επενδύσουν τα μέγιστα στο στρατό τους.

Δύο γεγονότα σχετικά με τη στρατιωτική ιστορία του Ισραήλ αποτέλεσαν τους κινητήριους μοχλούς της τεχνολογικής φιλοσοφίας του μεσογειακού κράτους. Από τη μία, το εμπάργκο της Γαλλίας το 1967, για την παροχή στρατιωτικού εξοπλισμού στη χώρα, ανάγκασε τους Ισραηλινούς να δράσουν ώστε να είναι τεχνολογικά αυτάρκεις και αυτόνομοι. Και από την άλλη, τα φιλόδοξα σχέδιά τους να κατασκευάσουν τη δεκαετία του ‘80 το δικό τους μαχητικό αεροσκάφος με την ονομασία «Lavi», σε συνεργασία με τους Αμερικανούς. Το σχέδιο, παρά τις δυσκολίες που αντιμετώπισε λόγω υπέρογκου κόστους, είχε καθοριστική επίδραση στις τεχνολογικές επιδόσεις της χώρας. Τα δισεκατομμύρια δολάρια που επενδύθηκαν σε αυτό απογείωσαν την ισραηλινή τεχνολογία, καθώς οι περίπου 1.500 μηχανολόγοι που εργάζονταν για το πρόγραμμα, μετέφεραν έπειτα την τεχνογνωσία τους σε άλλα τεχνολογικά προγράμματα. Oπως ανέφερε ο αμυντικός αναλυτής Γιφτάχ Σαμίρ: «Το σχέδιο προσανατόλισε όλη τη βιομηχανία προς την τεχνολογία αιχμής», προσθέτοντας: «Ακόμη πουλάμε κάποια συστήματα που είχαμε σχεδιάσει για το “Lavi” μέσω των μη επανδρωμένων αεροσκαφών που κατασκευάζει σήμερα το Ισραήλ».

Image

Η ιδιαίτερη στρατιωτική, διπλωματική και οικονομική σχέση και συνεργασία του Ισραήλ με την Αμερική, τόσο λόγω της ισχυρής αμερικανο -εβραϊκής κοινότητας στις ΗΠΑ όσο και λόγω των δισεκατομμυρίων δολαρίων που εισρέουν εδώ και χρόνια στη χώρα, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο αποκαλούμενο «τεχνολογικό θαύμα» του Ισραήλ. Το 1977, ας πούμε, δημιουργήθηκε το ίδρυμα BIRD, με σκοπό να χρηματοδοτήσει την ανάπτυξη προϊόντων υψηλής τεχνολογίας μεταξύ ισραηλινών και αμερικανικών εταιρειών. Ενώ ήδη από το 1964 η αμερικανική εταιρεία «Motorola» είχε δημιουργήσει ένα κέντρο έρευνας και ανάπτυξης/εξέλιξης στο Ισραήλ.

Oπως ανέφερε  για το ζήτημα ο Μπγιορν Χάγκελιν, ερευνητής στο Διεθνές Ινστιτούτο Eρευνας για την Ειρήνη της Στοκχόλμης: «Oι Ισραηλινοί δεν θα ήταν εδώ που βρίσκονται σήμερα εάν δεν είχαν τους Αμερικανούς στο πλευρό τους».

Image

Η βρύση τώρα που κάνει το χρήμα να τρέχει σε επενδύσεις τέτοιου είδους ονομάζεται Venture Capital Fund, μικρές ευέλικτες επιχειρήσεις υψηλού ρίσκου αλλά και μεγάλης απόδοσης. Η πρώτη μεγάλη βρύση αυτού του είδους είχε το ελληνικότατο όνομα «Athens Venture Partners» και ο… υδραυλικός που την έστησε το 1985 ήταν ένας πρώην στρατηγός του ισραηλινού στρατού, ονόματι Νταν Τολκόφσκι, ο οποίος το 1990 έστησε και τη δεύτερη Venture Capital εταιρεία του Ισραήλ, τη «Veritas Venture Capital Management», όπου οι κύριοι επενδυτές ήταν δύο από τις πιο σκοτεινές εταιρείες του πλανήτη, η «Anglo American Corporation» της Νότιας Αφρικής και ο κολοσσός του εμπορίου διαμαντιών, ή βαμμένων με αίμα διαμαντιών θα μπορούσε να πει κανείς, «De Beers».

Σε αυτό το σημείο, μη νομίσετε ότι το Ισραήλ απογειώθηκε τεχνολογικά αποκλειστικά μέσω κάποιων ταλαντούχων και καινοτόμων ιδιωτών. Η ιστορία θα απογοητεύσει όσους απορρίπτουν το κράτος ως καθοριστικό παράγοντα τεχνολογικών καινοτομιών.

Tο κράτος επενδυτής και μάνατζερ

Το ισραηλινό κράτος έκανε τρεις πολύ σημαντικές κινήσεις στη σκακιέρα των τεχνολογικών εξελίξεων για να φτάσει στο πολυπόθητο ματ: πρώτον, δημιούργησε το κυβερνητικό πρόγραμμα Yozma για επενδύσεις στην τεχνολογία και το 1993 ιδρύθηκε έτσι το Yozma I. Στο παιχνίδι θα μπουν μετά Αμερικανοί, Ευρωπαίοι και Ισραηλινοί επενδυτές μέσω των οποίων το 1998 ιδρύεται το Yozma II και το 2002 το Yozma III. Η δεύτερη σημαντική κίνηση ήταν στις αρχές του ’90 με τη δημιουργία των λεγόμενων επιχειρηματικών και τεχνολογικών θερμοκοιτίδων, που φιλοξένησαν τους 750.000 αφιχθέντες από την πρώην ΕΣΣΔ και ήταν κατά κόρον επιστήμονες, μηχανικοί και φυσικοί. Δημιουργήθηκαν τότε έξι τέτοιες θερμοκοιτίδες, που σήμερα είναι πλέον είκοσι τέσσερις.

Η τρίτη και πιο φαρμακερή κίνηση στην τεχνολογική σκακιέρα του Ισραήλ είναι η ανάπτυξη της σημαντικότερης μονάδας του στρατού της χώρας, η λεγόμενη Unit8200, η μονάδα συλλογής πληροφοριών, ηλεκτρονικής παρακολούθησης και κυβερνοπολέμου. O λόγος; Oπως αναφέρει σε σχετικό του ρεπορτάζ στον «Γκάρντιαν» φέτος τον Αύγουστο ο Μάθιου Κάλμαν, «είναι μια μονάδα που έχει παραγάγει περισσότερους χάι τεκ εκατομμυριούχους από πολλές σχολές επιχειρήσεων». Εταιρείες σαν τις «Nice», «Comvese», «Check Point», έχουν στηθεί από… αποφοίτους της μονάδας, η οποία είναι αντίστοιχη της αμερικανικής NSA. Η σχέση της με τους Αμερικανούς είναι λίαν στενή. Η μονάδα ιδρύθηκε το 1952 και χρησιμοποιούσε τότε παμπάλαιο τεχνολογικό εξοπλισμό που τους παρείχαν οι Αμερικανοί. Στις μέρες μας βέβαια είναι οι Ισραηλινοί που δίνουν τα τεχνολογικά Big Brother φώτα τους στους Αμερικανούς. Πολλά δημοσιεύματα αναφέρουν ότι στο πρόσφατο τεράστιο σκάνδαλο των παρακολουθήσεων από την αμερικανική NSA και την αγγλική GCHQ, σύμφωνα με τις αποκαλύψεις του Σνόουντεν, έπαιξαν ρόλο και τα παιδιά της Unit8200.

Από το 2010 ρεπορτάζ της γαλλικής «Le Monde» ανέφερε ότι στην έρημο Νεγκέβ οι Ισραηλινοί έχουν στήσει ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα παρακολούθησης στον κόσμο, που ακούει και βλέπει τα πάντα. Με την Unit8200 να κινεί τα ηνία αυτής της δράσης.

Image

Tο έθνος των start up εταιρειών

Η μονάδα έχει γίνει πλέον σχεδόν πραγματικό πανεπιστήμιο για χάι τεκ παρακολουθήσεις και σχετικές επιχειρηματικές ιδέες. Oπως αναφέρει το ρεπορτάζ του Κάλμαν, η Unit8200 έχει δημιουργήσει ένα πεντάμηνο πρόγραμμα υποστήριξης τεχνολογικών καινοτομιών, το EISP, στο οποίο παλαίμαχοι της μονάδας μεταφέρουν τις γνώσεις τους σε νέους Ισρηλινούς που θέλουν να ιδρύσουν start up εταιρείες, που παράγουν από ειδικά λογισμικά έως και apps εφαρμογές. O Νιρ Λέμπερτ, ένας πρώην χάι τεκ στρατηγός της μονάδας, ανέφερε χαρακτηριστικά ότι οι νέοι αυτοί «παρακινούνται να σκέφτονται διαφορετικά».

Και το Τελ Αβίβ είναι η πόλη-μαγνήτης για πολλούς τέτοιους νέους, που δουλεύουν στα αμέτρητα καφέ της μπροστά στις οθόνες των λάπτοπ τους. Η ισραηλινή επανάσταση των χίπστερ είναι γεγονός. Και αν κάποιος γελάσει, ας αναφέρουμε κάτι πρόσφατο. Το 2009 ιδρύεται στην πόλη η start up εταιρεία Face.com. Το 2012 το Facebook θα την αγοράσει για 60 εκατομμύρια δολάρια. O λόγος; O ειδικός αλγόριθμος που ανέπτυξε η εταιρεία έχει την ικανότητα να αναγνωρίζει πρόσωπα σε διάφορα σάιτ και να αποκαλύπτει το όνομά τους. Oταν θέλετε, ας πούμε, να κάνετε tag τη φωτογραφία κάποιου φίλου σας με το όνομά του/της στο Facebook.

O Λευκορώσος ειδικός, αναλυτής σε θέματα υψηλής τεχνολογίας, Εβγκένι Μορόζοβ ανέφερε χαρακτηριστικά στο βιβλίο του από το 2011 «Τhe Net Delusion» (Η Ψευδαίσθηση του Iντερνετ) «στις αρχές του 2010 η εταιρεία περηφανευόταν ότι είχε σκανάρει 9 δισεκατομμύρια φωτογραφίες, ταυτοποιώντας και αναγνωρίζοντας 52 εκατομμύρια άτομα. Αυτό είναι ένα είδος παραγωγικότητας που θα έκανε την KGB να ζηλεύει». Το περιοδικό «Traveller» της «Easyjet» του περασμένου Σεπτέμβρη, είχε ρεπορτάζ του δημοσιογράφου Γιόσεφ Ντάνα για την πόλη, με τίτλο «Ζήστε τη ζωή ενός techpreneur στο Τελ Αβίβ», όπου αναφερόταν ότι «μόνο στο κέντρο της πόλης υπάρχουν 1.000 start ups». Όποιος θέλει να προσκυνήσει τη νέα θρησκεία των νέων τεχνολογιών πρέπει να κατευθυνθεί στο Τελ Αβίβ. Η αμερικανική εφημερίδα «Boston Globe» ανέφερε φέτος ότι η πόλη «είναι η Νο 2 πόλη στον κόσμο για νέους καινοτόμους επιχειρηματίες μετά την αμερικανική Silicon Valley και έχει τη μεγαλύτερη συγκέντρωση start up εταιρειών στον κόσμο». Υπολογίζεται ότι γύρω στις 5.000 τέτοιες εταιρείες έχουν την έδρα τους εκεί, ιδίως στην οδό Rothschild Boulevard, που θεωρείται η οδός Σίλικον της πόλης.

Και το φιτίλι που άναψε την έκρηξη των start up εταιρειών στον Ισραήλ και το Τελ Αβίβ ήταν η αγορά της ισραηλινής εταιρείας «Mirabilis» το 1998 από την αμερικανική AOL για 407 εκατομμύρια δολάρια. Το πρόγραμμα ICQ της «Mirabilis» ήταν η γενέτειρα του instant messaging που χρησιμοποιούμε στις μέρες μας και που έκανε δημοφιλές παγκοσμίως η AOL.

Αναπόφευκτα το φαινόμενο έκανε τους συγγραφείς Σάουλ Σίνγκερ και Νταν Σένορ να γράψουν το μπεστ σέλερ βιβλίο με τον τίτλο «Start Up Nation» (Το έθνος των Start Up) το 2009, που είναι το νέο προσωνύμιο του Ισραήλ. Πέρα από όλα τα υπόλοιπα τονίζουν σε αυτό ότι καθοριστικό ρόλο στην τεχνολογική έκρηξη του Ισραήλ έπαιξε η ισραηλινή νοοτροπία του λεγόμενου chutzpah, ένας τρόπος σκέψης που αμφισβητεί τα πάντα, διακατέχεται από περιέργεια και προκρίνει την άμεση δράση. O Λάρι Εμερσον τονίζει επίσης για το chutzpah ότι «από εκεί πηγάζουν οι καινοτομίες, ψάχνοντας τα λάθη στην κοινή λογική».

Image

O ιθύνων της Google, Ερικ Σμιτ, στην πρόσφατη επίσκεψή του στη χώρα μας ανέφερε: «Να γίνει η Ελλάδα Μέκκα καινοτομίας». Για να συμβεί αυτό, όμως, θα χρειαστεί πολύς δρόμος ακόμη μέχρι η Ελληνίδα μάνα να εύχεται για το παιδί της αυτό που ονειρεύεται και προσμένει η Ισραηλινή: «Για χιλιάδες χρόνια η Ισραηλινή μάνα ήθελε ο γιος της να γίνει γιατρός» ανέφερε σε ρεπορτάζ των «Financial Times» ο Γιόσι Βάρντι, ο άνθρωπος που δημιούργησε την πρώτη εταιρεία λογισμικού το 1969 στο Ισραήλ, προσθέτοντας: «Τώρα θέλει το παιδί της να γίνει ο ιδρυτής μιας start up εταιρείας». Προφανώς, έως τότε η Ελληνική Σίλικον Βάλεϊ θα είναι ένα χάι τεκ όνειρο, ας ευχηθούμε όχι θερινής νυκτός.

Image

 

Μικρές ιστορίες μεγάλων επιτυχιών

• O Dan Shechtman (φωτό) δεν είναι χημικός, είναι μηχανολόγος-μεταλλογράφος στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο του Ισραήλ. Κέρδισε όμως το Nόμπελ Xημείας το 2011 ανακαλύπτωντας κάτι που ήταν «απαγορευμένο» για τους κανόνες της κρυσταλλογραφίας: τους ημικρυστάλλους. Για χρόνια αντιμετώπισε την αμφισβήτηση από το επιστημονικό κατεστημένο και χρειάστηκαν τρεις δεκαετίες για να αναγνωριστεί και δικαιωθεί το αποτέλεσμα της έρευνάς του, κερδίζοντας μια θέση ανάμεσα στους ισραηλινούς νομπελίστες.

• Eρευνα της Morgan Stanley το 2008 έδειξε ότι τα τεχνολογικά προϊόντα και οι υπηρεσίες τεχνολογίας του Ισραήλ αποτελούν σχεδόν το 1/3 του AEΠ της χώρας και το 75% των βιομηχανικών εξαγωγών της.

• Το «Forbes» αναφέρει ότι από το 1972 πάνω από 162 ισραηλινές επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας έχουν μπει στο NASDAQ της Αμερικής.

• Η πιο σημαντική πρόσφατη εξαγορά ισραηλινού start up ήταν εκείνη για 810 εκατομμύρια ευρώ από την Google της ισραηλινής start up εταιρείας Waze, που παράγει GPS apps για smartphones για την εύρεση τοποθεσιών στις οθόνες των κινητών.

 

Advertisements

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s