BERLIN NEUKÖLLN – FULDAWEICHSELPLATZSTRASSE – Το Βερολινέζικο Anti-Gentrification Κτίριο

Στην γωνία των οδών Weichselplatz 8/9 και Fulda του Νοικόλν, το πανέμορφο λευκό πενταόροφο παλιό Βερολινέζικο altbau κτήριο έχει γίνει σύμβολο του κινήματος της πόλης, και κατ’ επέκταση ολόκληρης της εναλλακτικής Ευρώπης, ενάντια στην αλόγιστη εκτόξευση των ενοικίων στα βερολινέζικα ύψη. Βρεθήκαμε στο ετήσιο μίνι φεστιβάλ που διοργανώνουν οι κάτοικοι του κτηρίου, το οποίο φέτος έγινε την Κυριακή 18 Αυγούστου.

Image

Ελευθεροτυπία, Περιοδικό Ε, 01.09.2013

Ρεπορτάζ/Φωτορεπορτάζ: Σπύρος Χατζηγιάννης

Η πόλη που ξεχνά την ιστορία της είναι καταδικασμένη να χάσει την ανεξαρτησία της. Οι πολίτες της που αμελούν τον δημόσιο βίο, σαν γνήσιοι ιδιώτες, με τον όρο ιδιώτης εδώ να αναφέρεται στην έννοια που σκαρφίστηκαν οι αρχαίοι ημών προγόνοι για τους πολίτες που δεν συμμετέχουν στα κοινά ( εξ ου και το idiot στα αγγλικά…), είναι επίσης καταδικασμένοι να κινούνται σαν τηλεκατευθυνόμενες μαριονέτες στους δρόμους και τις κατοικίες της πόλης τους. Με τους εκάστοτε πολιτικούς και τεχνοκράτες να χαράζουν την πορεία τους με το <<τηλεκοντρόλ>> των ύποπτων και αδιαφανών πολιτικών επιλογών τους.

Image

Στην Αθήνα του γερμανού ποταμού Σπρε τώρα, το Βερολίνο, οι κάτοικοι γίνονται μάρτυρες μιας ιστορίας διαφθοράς και επενδύσεων – φουσκών στα ακίνητα της σκληροτράχηλης και σκληραγωγημένης πόλης τους, μιας φούσκας που προσκυνά την αγγλοσαξωνική πρακτική φιλοσοφία του ‘Επένδυε, αγόραζε ακίνητα, αύξανε τα ενοίκια και μη ερεύνα’. Μια φιλοσοφία που φόρτωσε το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα με τοξικά δάνεια τα οποία ακόμη πληρώνει ο Αμερικάνος και ο Ευρωπαίος φορολογόυμενος. Και ο Έλληνας.

Η φιλοσοφία αυτή όμως, που έχει εκτοξεύσει στα ύψη τα ενοίκια της πόλης – σύμβολο ενάντια στο φετίχ της ιδιοκτησίας κατοικίας ( το 85% των Βερολινέζων είναι ενοικιαστές και όχι ιδιοκτήτες…) προσπαθεί να παίξει το ίδιο παιχνίδι στα σωθικά του Βερολίνου και ιδιαίτερα στην εργατική περιοχή – φτωχομάνα Νοικόλν ( Η Νέα Κολωνία, ελληνιστί…) που έχει γίνει η περιοχή μαγνήτης για κάθε λογής καλλιτέχνες, διανοούμενους, φοιτητές και εύπορους οπαδούς της εναλλακτικής αστικής ζωής.

Οι κάτοικοι της περιοχής, όμως, παλιοί και νέοι δεν ξεχνούν την ιστορία της πόλης τους που πέρα από το ψυχροπολεμικό κομμάτι της, είχε διανθιστεί στην δεκαετία του ’80 από οικιστικά σκάνδαλα που άναψαν το φυτίλι για το κύμα των καταλήψεων και ανεξάρτητων εναλλακτικών κοινοτήτων που χαρακτήρισε την οικιστική ανάπτυξη της πόλης την δεκαετία του ’80 και τις αρχές της δεκαετίας του ’90, όπως έχει επισημάνει ο γνωστός Γερμανός κοινωνιολόγος Αντρέ Χόλμ σε σχετικές έρευνές του και σε πολυάριθμες αναρτήσεις στο μπλογκ του.

Image

Στην γωνία των οδών Weichselplatz 8/9 και Fulda του Νοικόλν, το πανέμορφο λευκό πενταόροφο παλιό Βερολινέζικο altbau κτήριο (με ημερομηνία γέννησης το 1906…)  έχει γίνει σύμβολο του κινήματος της πόλης, και κατ’ επέκταση ολόκληρης της εναλλακτικής Ευρώπης, ενάντια στην αλόγιστη εκτόξευση των ενοικίων στα βερολινέζικα ύψη. Οι κάτοικοι του κτηρίου έχουν ιδρύσει τον οργανισμό Fuldaweichsel.wordpress.com που εδώ και καιρό έχει γίνει η ασπίδα προστασίας του εργατικού και αυθεντικά εναλλακτικού χαρακτήρα της γειτονιάς τους, της περιοχής τους και του Βερολίνου. Το κτήριο βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από τον πιο χιπ και τρέντυ δρόμο του Βερολίνου αυτήν την στιγμή την ‘Βέσερ στράσε’.

Image

Βρεθήκαμε στο ετήσιο μίνι φεστιβάλ του κτηρίου, που έγινε φέτος την Κυριακή 18 Αυγούστου. Η Κριστίνα Πάετς είναι φωτογράφος και κάτοικος του μέρους και μέλος φυσικά του ακτιβιστικού κινήματος. Μένει εδώ και δέκα χρόνια στο κτήριο και έχει γεννηθεί και μεγαλώσει στην περιοχή. Αφού μας μίλησε για την σχετική φωτογραφική έκθεση που θα κάνει στην βιβλιοθήκη του Rathaus Neukolln μας τόνισε: ‘Ιδρύσαμε τον οργανισμό μας πριν από τρία χρόνια. Το Νοικόλν είναι μια πολύ φτωχή περιοχή. Ξαφνικά άρχισε να γίνεται μια επιδρομή από νέους, εύπορους κατοίκους, Γερμανούς και ξένους. Το πρόβλημα είναι ότι αυτό γίνεται πολύ γρήγορα και δεν έχουμε χρόνο να προσαρμοστούμε στην νέα κατάσταση.’. Την ρωτάμε πως έχει επηρεάσει το φαινόμενο της αύξησης των ενοικίων η σχετική οικιστική πολιτική του δημάρχου Κλάους Βόβεράιτ: ‘Αρχικά ήταν θετικό που είχαμε έναν νέο και γκέυ δήμαρχο. Αλλά πλέον έχει χάσει την επαφή του με τους αληθινούς ανθρώπους και την αληθινή ζωή. Φέρει μεγάλες ευθύνες για το τωρινό πρόβλημα.’.

Image

Image

Εν τω μεταξύ γύρω μας το πολυεθνικό, πολυπολιτισμικό, εναλλακτικό και πολιτικοποιημένο Βερολίνο κάνει πάρτυ κυριολεκτικά! Τα πολύχρωμα σπιτικά κέηκ έχουν απλωθεί στο τραπέζι, ο καφές σερβίρεται με μια κούπα σούπας από μια τεράστια κατσαρόλα, τα πανκ γεμιστά με σόγια ετοιμάζονται για την σχάρα και το πανκ/χιπ χοπ γκρουπ ‘Revolte Springe’ παρέχει τις επαναστατικές, σαρκαστικές και λίαν πολιτικοποιημένες νότες στο γύρω πλήθος. Το οποίο είναι πολυπολιτισμικότατο με μια γριά τουρκάλα κυρία να απολαμβάνει το τσιγάρο της παρέα με πανκ Βερολινέζους και νεοχίπηδες κατοίκους του κτηρίου.

Image

Image

‘Ενας από τους ένοικους του κτηρίου, που θέλησε να μείνει ανώνυμος, δίνοντας όμως το ΟΚ να φωτογραφίσουμε τα τατού στις κνήμες του, μας είπε ότι ‘ανακαίνισαν το κτήριο μας και τώρα θέλουν να διοπλασιάσουν το ενοίκιο. Δεν έχουμε να πληρώσουμε τόσα χρήματα.’. Και αυτό είναι η κλασική μέθοδος μέσω της οποίας οι ιδιοκτήτες ακινήτων στην πόλη σουτάρουν τα νοίκια στους αιθέρες. Το περιβαλλοντικό επιχείρημα ότι τα κτήρια χρειάζονται καλύτερη μόνωση, δίνει το πράσινο σήμα στις σχετικές ανακαινίσεις των παλιών Βερολινέζικων κτηρίων, και έπειτα οι ενοικιαστές πιέζοναι να πληρώνουν από 30% και βάλε παραπάνω ενοίκιο. Εφ όρου ζωής. Προφανώς είναι μια πολύ …πράσινη μέθοδος έξωσης των φτωχών Βερολινέζων από τα σπίτια τους. Σε περιοχές φιλέτα σαν το Νοικόλν που μέχρι πριν 3 – 4 χρόνια θεωρείτο γκέτο και τόπος προς αποφυγής για τον μέσο λευκό Γερμανό που δεν ήθελε να έχει για γείτονες του Τούρκους, Άραβες και λοιπούς εξωτικούς auslanders ξένους.’. Δεν είναι τυχαίο, επίσης, ότι στις μέρες μας το πιο τρέντυ κομμάτι του Νοικόλν που συνορεύει με την χιπ περιοχή Κρόιτσμπεργκ, ονομάζεται πλέον Κρόιτζκολν…

Image

Την επόμενη μέρα δηλώνουμε και εμείς παρών στην σύναξη του οργανισμού του κτηρίου στον σύλλογο ενοικιαστών του Βερολίνου Berliner Mieter Gemeinschaft E.V’ όπου Γάλλοι ακτιβιστές ενάντια στα υψηλά ενοίκια στο Παρίσι μιλάνε για τον αγώνα τους και τον ρόλο της οικονομικής κρίσης στα υψηλά ενοίκια στην Ευρώπη. Επικρατεί συνωστισμός και μετά την τρίωρη παρουσίαση, στον χώρο όπου γίνεται τώρα μια έκθεση με αφίσες του οικιστικού κινήματος στο Βερολίνο μιλάμε με τον παλιό ακτιβιστή και καλλιτέχνη Κέρτ Γιότερ .

Image

Κάτω από την παλιά αφίσα που είχε στήσει ο ίδιος και η οποία φωνάζει ‘wohnungs politisches tage’ ( η πολιτική μέρα των διαμερισμάτων…) μας εξηγεί: ‘Εδώ στο Βερολίνο έχουμε το υψηλότερο ποσσοστό ενοικιαστών σε όλη την Γερμανία. Είναι 85%. Αυτό κάνει τους ανθρώπους εδώ περισσότερο ευαισθητοποιημένους για το ζήτημα και περισσότερο κινηποιημένους σε σχέση με τους υπόλοιπους Γερμανούς. Και για αυτό συνεργάζονται μεταξύ τους περισσότερο, όπως κάνουν οι κάτοικοι στην Fuldaweichselκίνηση.’. Σε ρεπορτάζ του περιοδικού Σπίγκελ από τον Οκτώβριο του 2012 αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι τα ενοίκια στο Βερολίνο έχουν αυξηθεί κατά 32% από το 2007.

Όταν του επισημαίνουμε το όνομα του δημάρχου Βοβεράραιτ ο ώριμος σηυνομηλιτής μας ανεβάζει στροφές κοκκινίζοντας: ‘Η κυβέρνηση της πόλης είναι αδύναμη απέναντι στο φαινόμενο όπου πολλοί πάνε να σώσουν τα λεφτά τους αγοράζοντας διαμερίσματα στο Βερολίνο. Ο Βόβεράιτ είναι σκέτη καταστροφή. Διακατέχεται από το σύνδρομο του αεροδρομίου, το <<flughafen syndrome>>. Το οποίο κανείς δεν ξέρει πότε θα είναι έτοιμο πάλι, το κόστος για την κατασκευή του παραμένει άγνωστο και τόσα λεφτά ξοδεύονται για αυτό.’.

Image

Το ενδιαφέρον της υπόθεσης βέβαια για εμάς είναι ότι υπάρχουν αρκετά ελληνικά δάκτυλα στην υπόθεση. Πολλοί συμπατριωτές μας σώσουν τα ευρώ τους αγοράζοντας Βερολινέζικα διαμερίσματα. Στο ρεπορτάζ του Σπίγκελ αναφερόταν ότι το 30% των αγοραστών ακινήτων στην Γερμανική πρωτεύουσα είναι ξένοι και κυρίως Μεσόγειοι, Ιταλοί,  Ισπανοί και Έλληνες. Σαν μην φτάνει αυτό ο ένας από τους δύο συνιδιοκτήτες του κτηρίου στην γωνία Weichselplatz and Fulda, είναι συμπατριώτης μας, ο κύριος Νίκος Παπαμιχαήλ, ο οποίος δήλωνε μαζί με τον συνέταιρό του σε σχετικό άρθρο της Γερμανικής εφημερίδας ΤΑΖ πέρισυ τον Σεπτέμβριο ότι ‘δεν θέλουμε να κάνουμε έξωση στους ενοικιαστές. Καλύπτουμε και εμείς μέρος του κόσους της ανακαίνισης.’. Ενώ τέλος στην περιοχή ζούσαν πάρα πολλοί έλληνες Gaastarbeiters τις δεκαετίες ’60, ’70 και ’80 ενώ στις μέρες μας ο Ελληνικός κοινωφελής οργανισμός <<Το Σπίτι>> παρέχει κάθε είδους βοήθεια και συμβουλή στους έλληνες του Βερολίνου και έχει έδρα του το Νοικόλν.

Image

Και η συμβουλή του Γιότερ για κάθε λογής τρέντι και μη ξένους που φθάνουν στο τρέντι Νοικόλν είναι η εξής: ‘Δεν έχει σημασία τι κάνουν και σε ποια μπαρ πάνε στο Νοικόλν. Το σημαντικό είναι να οργανωθούνε μαζί μας και  να μάθουν περισσότερα για την ιστορία της περιοχής εδώ’. Τον ρωτάμε, λοιπόν, για τις πιθανές λύσεις. Του λέμε ότι η Κριστίνα μας είχε πει την προηγούμενη μέρα στο γευστικότατο φεστιβάλ ότι για αυτήν ‘είναι σημαντικό να υπάρχουν όρια στην μέγιστη τιμή των ενοικίων’.

Image

Ο Γιότερ μας τόνισε ότι ‘σημαντικό είναι οργάνωση και συντονισμός στην εκστρατεία μας ενάντια στα ενοίκια. Το κίνημα, το κίνημα, το κίνημα θα μας δώσει δύναμη, δύναμη, δύναμη. Αυτό λέω συνέχεια. Αυτόν τον Νοέμβριο, λοιπόν, μετά το τέρμα της εκστρατείας υπέρ της επανακρατικοποίησης του τομέα της ενέργειας στο Βερολίνο θα φέρουμε μαζί όλεςς τις μικρές και μεγάλες ομάδες ακτιβιστών ενάντια στα υψηλά ενοίκια του Βερολίνου και ετοιμάζουμε να βάλουμε ειδικούς κόκκινους σταυρούς στα παράθυρα κτηρίων όπου σχεδιάζονται να γίνουν πολυτελή διαμερίσματα!’.

Image

Η Κριστίνα μου είχε τονίσει ως το μυστικό της δικής τους επιτυχίας να κάνουν το πρόβλημα των ενοικίων του κτηρίου τους ένα ζήτημα στα Γερμανικά διεθνή ΜΜΕ ( ‘έχουν καλύψει το θέμα μας στην Γαλλία, την Αμερική, την Αγγλία και την Σκανδιναβία’, μας λέει…), την συνεχή και συχνή συνεργασία τους. ‘Τα τελευταία τρία χρόνια’  μας τονίζει ‘έχουμε μια συνάντηση και ανταλλαγή απόψεων κάθε εβδομάδα. Παλεύουμε για να διατηρήσσει το Νοικόλν την πολυπολιτισμική ταυτότητά του. Έχουμε φτάσει στο σημείο περιοχές που ήταν πανάκριβες για ανθρώπους σαν εμένα πριν από δέκα χρόνια, σαν το Σούνεμπεργκ, να έχουν φθηνότερα διαμερίσματα από το Νοικόλν στις μέρες μας!’.

Image

Και όταν ζητάμε την γνώμη της για μια λύση στον τωρινό γόρδιο δεσμό των αφιονξισμένων Βερολινέζικων ενοικίων, μας παρέχει την σχετική κατακλείδα: ‘Η καλύτερη άμυνα απέναντι σε αυτή την ομογενοποίηση της περιοχής που θέλει να πετύχει αυτός ο εξευγενισμός, με τις παλιές Γερμανικές παμπ, τις λεγόμενες Kneipe, να κλείνουν και να γίνονται τρέντι μπαρ και καφέ, όπως αυτή που είχαμε εδώ στο κτήριό μας, είναι να έχουμε περισσότερα κτήρια σαν το δικό μας σε όλο το Βερολίνο!’. Γιατί όπως μας τόνισε και ο παλιός που είναι …αλλιώς Γιότερ: ‘Ο αγώνας μας δεν είναι μόνο για το Βερολίνο. Είναι και για ανθρώπινα ενοίκια στην Γερμανία και στον κόσμο ολόκληρο!’. Θα καταφέρουν λοιπόν τα Βερολινέζικα ενοίκια να ακολουθήσουν την μοίρα του πρώην περήφανου Βερολινέζικου τείχους; Είναι κλισέ, αλλά, η Βερολινέζικη ιστορία θα δείξει…

Image

Advertisements

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s