ΒΕΡΟΛΙΝΟ – Η ΜΕΚΚΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΛΗΨΕΩΝ

ΒΕΡΟΛΙΝΟ – ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΟΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΡΕΝΤΙ ΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Ρεπορτάζ από τα κτήρια και τους δρόμους που σημάδεψαν την εναλλακτική ταυτότητα και κουλτούρα της Γερμανικής πρωτεύουσας.

Image

Ελευθεροτυπία, Περιοδικό Ε, 03.02.2013

Το Τείχος του Βερολίνου μπορεί να διχοτόμησε την πόλη, πρόσφερε όμως και πλήθος άδειων κτηρίων που έγιναν οι βάσεις των αυτόνομων εναλλακτικών κοινοτήτων τόσο στη  δυτική όσο και στην ανατολική πλευρά. Ήταν η αρχή ενός ισχυρού κινήματος, που τώρα κινδυνεύει από την εισβολή της περιβόητης ανάπλασης, ή, αγγλιστί, <<gentrification>>.

Ρεπορτάζ/Φωτογραφίες: Σπύρος Χατζηγιάννης

Image

Η κατάληψη της έννοιας κατάληψη γίνεται εδώ και χρόνια στην Μέκκα των αυτόνομων εναλλακτικών κοινοτήτων και καταλήψεων του πλανήτη, το Βερολίνο. Η ‘κόκκινη δεκαετία’, όπως ονόμασε ο Γερμανός ιστορικός Γκέρτν Κόνεν την περίοδο 1967-1977, έβαλε τις βάσεις για μια πλειάδα εναλλακτικών κοινωνικών ομάδων στην Γερμανία, που όπως τονίζει ο γερμανός κοινωνιολόγος Άντρεχ Χόλμ ‘πάλευαν ενάντια στα πυρηνικά όπλα, τους πολέμους, την στρατιωτικοποίηση και υπέρ των δικαιωμάτων των γυναικών και των ομοφυλόφιλων’. Καταφύγιο, στην κυριολεξία, όλων αυτών των αντιφρονούντων απέναντι στο τότε κοινωνικό σύστημα αποτέλεσαν οι αμέτρητες καταλήψεις του Βερολίνου. Η γέννηση αυτών των καταλήψεων δεν ήταν καθόλου τυχαία. Το 1979 μόνο ο επίσημος αριθμός αυτών των εναλλακτικών ομάδων ήταν γύρω στα 100.000 μέλη στο τότε δυτικό Βερολίνο! Ενώ, ταυτόχρονα, τόσο στο δυτικό όσο και στο ανατολικό Βερολίνο, ο αστικός σχεδιασμός (urban planning) που εφάρμοζαν οι αρχές και από τις δύο πλευρές του τείχους οδηγούσε στην παραμέληση των πανέμορφων ιστορικών παλιών κτιρίων altbau της πόλης. Οι μεν δυτικοί, όπως τονίζουν οι Γερμανοί κοινωνιολόγοι Άντρεχ Χόλμ και Άρμιν Κούν στην εξαιρετική τους έρευνα από το 2010 με τίτλο ‘Καταλήψεις και Αστική Ανανέωση: Η Αλληλεπίδραση των Καταλήψεων και Στρατηγικές Αστικής Ανανέωσης στο Βερολίνο’, άφηναν τους ιδιοκτήτες κτιρίων και οργανισμούς στέγασης να αφήνουν εγκαταλειμένα τα κτίρια τους. Οι ιδιώτες αυτοί έλπιζαν έτσι ότι θα μπορέσουν έπειτα να τα γκρεμίσουν,ή, να τα ανακατασκευάσουν με έξοδα της κυβέρνησης και να χρεώνουν έπειτα πολύ υψηλά ενοίκια στα νέα κτίσματα. Οι δε ανατολικοί κατασκεύαζαν εργατικές πολυκατοικίες μεγαθήρια σοβιετικού τύπου στα περίχωρα της πόλης, αφήνοντας τα κτίρια στο κέντρο του ανατολικού Βερολίνου να καταρρέουν, καθώς τα θεωρούσαν σύμβολα της καπιταλιστικής αστικής ανάπτυξης. Το αποτέλεσμα ήταν και από τις δύο μεριές του Τείχους να υπάρχουν πάρα πολλά άδεια κτίρια. Το 1978, σύμφωνα με τον κοινωνιολόγο αρχιτεκτονικής Χέραλντ Μπόντενσατζ, ‘στο δυτικό Βερολίνο υπήρχαν 28.000 άδεια διαμερίσματα’, ενώ γύρω στα 25.000 διαμερίσματα ήταν κενά στην ανατολική πλευρά.

Image

Ταυτόχρονα το στεγαστικό πρόβλημα στο δυτικό Βερολίνο ήταν εκρηκτικό. Μόνο το 1980 80.000 δυτικοβερολινέζοι ήταν στις επίσημες λίστες αναζήτησης κατοικίας. Και σαν να μην έφθανε αυτό η αποκάλυψη, τον Δεκέμβριο του 1980, ενός τεράστιου σκάνδαλου διαφθοράς με πρωταγωνιστές την γερουσία του δυτικού Βερολίνου και τον εργολάβο οικοδομών Ντίτριχ Γκάρσκι, οδήγησε στην παραίτηση της γερουσίας της πόλης λίγες εβδομάδες αργότερα που άφησε ένα κενό εξουσίας ως τις μετέπειτα εθνικές εκλογές του Μαίου του 1981. Η τότε κυβέρνηση των Γερμανών σοσιαλδημοκρατών του SPD εφάρμοζε μια πολιτική ‘ανάπλασης μέσω εξώσεων’ στο κέντρο της πόλης, τονίζουν οι Χόλμ και Κούν.

Image

Αναπόφευκτα οι ισχυρές εναλλακτικές ομάδες των πανκ, πρώην χίπηδων, καλλιτεχνών, φοιτητών, διανοούμενων δεν έμειναν με σταυρωμένα τα χέρια απέναντι στην παράλογη και απάνθρωπη επίσημη στεγαστική πολιτική των αρχών της πόλης τους. Ήδη από το 1974, όταν έγινε η πρώτη μεγάλη επίσημη μοντέρνα κατάληψη στο Βερολίνο, στο μεσαιωνικού στυλ νοσοκομείο Μπεθάνιεν στο Κρόιτσμπεργκ, που όδευε προς κατεδάφιση, από ακτιβιστές και κατοίκους της περιοχής και το οποίο στις μέρες μας αποτελεί έναν εναλλακτικό καλλιτεχνικό οργανισμό (Bethanien Kunsthaus) και ένα από τα πιο όμορφα σημεία της πόλης, οι βερολινέζοι έδειχναν ότι δεν θα καταπιούν τα κερδοσκοπικά πλάνα των αρχών και ιδιωτών που δεν σέβονταν την ιστορία της πόλης και τους κατοίκους της. Το οικιστικό σκάνδαλο του 1980, ήταν η σπίθα που άναψε το φυτίλι για την έκρηξη από καταλήψεις στο δυτικό Βερολίνο. Το κίνημα ριζοσπαστικοποιείται, τεράστιες διαδηλώσεις και εξεγέρσεις δονούν τους δυτικοβερολινέζικους δρόμους, επηρεασμένες και από τις τεράστιες διαδηλώσεις στις καταλήψεις της Ζυρίχης στην Ελβετία του 1980, και από τότε ως το 1984 δημιουργούνται σχεδόν 165 καταλήψεις! Ανάμεσα τους και μια από τις πιο ιστορικές καταλήψεις του Κρόιτσμπεργκ, το Regenbogenfabric, που ιδρύεται στις 14 Μαρτίου του 1981 και ζει και βασιλεύει ως τις μέρες μας.

Image

Οι αρχές με την σειρά τους προχωρούν σε σταδιακές εξώσεις και το 1984 60 από αυτές τις καταλήψεις κλείνουν ενώ οι υπόλοιπες 105 νομιμοποιούνται κάνοντας ειδικές συμφωνίες για ενοικίαση, ή, αγοραπωλησία των κτιρίων τους με πολύ ευνοικούς όρους. Ο στεγαστικός πόλεμος αρχών και αυτόνομων κοινοτήτων παίρνει έτσι μια νέα νομική στροφή, που, όπως θα δούμε καλά κρατεί ως τις μέρες μας.

Image

Το πολύ σημαντικό στοιχείο εδώ είναι, όμως, ότι οι καταληψίες δούλεψαν πολύ σκληρά όχι μόνο για να καταλάβουν τα κτίρια σε συνεργασία με τους κατοίκους των υποβαθμισμένων περιοχών, αλλά, επίσης, και για να τα ανακαινίσουν κάνοντας ρεντίκολο με την δουλειά τους το επίσημο δυτικό γερμανικό κράτος που σφύριζε αδιάφορα τόσο για τα στεγαστικά προβλήματα όσο και για τον αρχιτεκτονικό βιασμό του δυτικού Βερολίνου. Όπως τονίζουν οι Χόλμ – Κούν: ‘Οι καταλήψεις και οι καταληψίες που ζούσαν σε αυτά πυροδότησαν ένα νέο μοντέλο αστικής ανάπλασης.’.

Image

Ενώ στο ανατολικό Βερολίνο μέχρι το 1989 οι εκεί βερολινέζοι ακολουθούσαν την δικιά τους μορφή καταλήψεων, μέρος της ανατολικογερμανικής παράδοσης με την ονομασία ‘schwarz wohnen’ ( διαμένοντας παράνομα) που ήταν διαδεδομένη σε όλο το ανατολικό τμήμα της τότε Γερμανίας.

Η πτώση του Τείχους αλλάζει δραματικά το τοπίο των καταλήψεων στο Βερολίνο. Τον Απρίλιο του 1990 το Interim φανζίν της εναλλακτικής σκηνής του δυτικού Βερολίνου επισημαίνει στους αναγνώστες του ότι πολλά κτίρια της οδού Μάινζερ στην ανατολική συνοικία Φρίντριχσάιν είναι άδεια από το 1987. Χωρίς πολλά πολλά, τον Μάιο του 1990 τα κτίρια καταλαμβάνονται απο 265 περίπου καταληψίες. Οι περιοχές Φρίντριχσάιν και Πρενζλάουερ Μπέργκ γίνονται οι κοιτίδες νέων καταλήψεων, καθώς οι ανατολικοί εγκαταλείπουν μαζικά τα σπίτια τους φεύγοντας για το δυτικό Βερολίνο, ενώ για περίπου έναν χρόνο καταρρέει η αστυνομία της ανατολικής Γερμανίας. Ιδρύονται γύρω στις 120 καταλήψεις και στις δύο περιοχές.

Image

Η γερμανική αστυνομία βέβαια δεν θα άφηνε μια τέτοια μεγάλη εναλλακτική κοινότητα να επιβιώσει ως έχειν για πολύ. Τον Νοέμβριο του 1990 διοργανώνεται η μεγαλύτερη αστυνομική επιχείρηση που έγινε ποτέ στην Γερμανία μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο ενάντια στις καταλήψεις της οδού Μάινζερ. 3.000 δυτικογερμανοί αστυνομικοί, με συνοδεία ελικόπτερων, οχημάτων με κάνουλες νερού και μπουλντόζες μάχονται για τρεις μέρες, για να ρίξουν τα οδοφράγματα, να μπουν στις καταλήψεις και να συνετίσουν τους ανυπάκοους Βερολινέζους. (http://www.youtube.com/watch?v=x6JzBRX9vQQ).

Image

Στις 14 Νοέμβρη τα κτίρια ανακαταλαμβάνονται από τις αρχές. Η μάχη αυτή είναι σημαδιακή για την πορεία των μετέπειτα αυτόνομων κοινοτήτων της πόλης. Οι εναλλακτικοί Βερολινέζοι συνειδητοποίησαν ότι δεν μπορούσαν να αμυνθούν με βίαιο τρόπο απέναντι στις αρχές.

Επέλεξαν έτσι τις διαπραγματεύσεις. Η κυβέρνηση του Βερολίνου νομιμοποίησε πολλές από τις νέες αυτές καταλήψεις μισθώνοντας τα κτίρια στις κολλεκτίβες των εναλλακτικών Βερολινέζων έναντι συμβολικών ενοικίων. Παρέχοντας στους πρώην καταληψίες προσωρινά συμβόλαια τύπου ‘Zweischennutzung’. Κάτι που τους βόλευε γιατί πολλά από αυτά τα κτίρια δεν είχαν ξεκάθαρο ιδιοκτησιακό καθεστώς και δεν είχαν μπει ακόμη στο μάτι των μεσιτών.

Image

Το Βερολίνο γεμίζει έτσι με ημιαυτόνομες εναλλακτικές κοινότητες με την ονομασία Housing projects, τα νοίκια της πόλης είναι πάμφθηνα σε σύγκριση με πόλεις σαν το Λονδίνο και εναλλακτικοί νέοι από όλον τον κόσμο καταφθάνουν σιγά σιγά στην πόλη των ονείρων τους. Η πόλη γίνεται μια απαράμιλλη κοιτίδα ανεξάρτητης πολιτικής, καλλιτεχνικής και πολιτιστικής δημιουργικότητας.

Πολλά, όμως, έμελλε να αλλάξουν με την αναβάθμιση του Βερολίνου ως την γερμανική πρωτεύουσα της ενωμένης Γερμανίας το 1999…

Image

Στο Βερολίνο εν έτει 2013 μια βόλτα στην Μάινζερ στράσσε του Φρίντριχσάιν, με τα φρεσκοβαμμένα παλιά κτίρια τύπου altbau, στο ισόγειο των οποίων τρέντι καταστήματα, καφέ, δισκάδικα, ρεστωράν και μπαρ συναγωνίζονται σε εφευρετικότητα το ένα το άλλο, αρκεί για να νιώσει κανείς τις τωρινές αλλαγές της πόλης. Το πρώην πεδίο μάχης είναι ένα πεδίο μάχης δημιουργικών ιδεών. Συνοδοιπόρος μας στην βόλτα μας, ένας άνθρωπος που έζησε εκ των έσω τις καταλήψεις του Βερολίνου, ο 34χρονος πρώην οικοδόμος ( ανακαίνισε για δύο χρόνια με τα χέρια του μια τοπική κατάληψη – το housing project Scharni38…)  και νυν ακαδημαικός που μελετά τον τρόπο οργάνωσης των κοινοτήτων της πόλης, Σβέν Γκράμσταντ, κάτοικος της περιοχής. ‘Όταν έγινε το ντου της αστυνομίας τότε’, μας λέει, ‘στο κάτω μέρος του δρόμου ένας οδηγός τραμ σταμάτησε το όχημά του στην είσοδο της Μάινζερ για να μπλοκάρει τους αστυνομικούς. Οι κάτοικοι εδώ αλληλουποστηρίζονταν τότε’ τονίζει.

Image

Περπατώντας την φημισμένη για τις εναλλακτικές κοινότητές της Ρίγκαερ Στράσσε, όπου οι πρώην καταλήψεις μεταλλάχτηκαν σε νυν housing projects, φθάνουμε στο νούμερο 14 της οδού Λίμπιγκ, όπου τον Φεβρουάριο του 2011 έγινε μια επιχείρηση α-λα-Βίλα Αμαλίας, με τα Γερμανικά ΜΜΕ να μιλάνε για τους κακούς ‘καταληψίες’ μέρες πριν, ενώ 2.500 αστυνομικοί, ελικόπτερα και ειδικά φορτηγά έκαναν πάνω από 8 ώρες να καταλάβουν το οχυρωμένο κτίριο, που ‘δεν ήταν βέβαια κατάληψη’, μας λέει ο Σβεν, ενώ 3.000 περίπου εναλλακτικοί Βερολινέζοι έδωσαν πραγματικές μάχες στους γύρω δρόμους. ‘Το αστείο είναι’ μας λέει ο Γκράμσταντ ‘ ότι έναν χρόνο μετά την επιχείρηση το δικαστήριο κήρυξε την επιχείρηση της αστυνομίας παράνομη,ήταν ένα μεγάλο σκάνδαλο.’.

Image

Με αφορμή, όμως, όλα αυτά τα κτήρια στα οποία ζουν ακόμη πολλοί εναλλακτικοί Βερολινέζοι, πολλά εκ των οποίων, διαθέτουν μια εντυπωσιακή εξωτερική αισθητική, με τοίχους- γκαλερί που στολίζοντα από γκραφίτι, ζωγραφιές, πολιτικά συνθήματα κτλ. τον ρωτάμε πως θα μπορούσαν ανάλογες εναλλακτικές κοινότητες στην Αθήνα να επιβιώσουν την τωρινή τυφλή καταστολή: ‘Κοιτάξτε, το λάθος των παιδιών στην Λίμπιγκ, ήταν ότι είχαν απομονωθεί από την γειτονιά τους. Δεν συνεργάζονταν με τους περίοικους. Είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει διάλογος στο επίπεδο της γειτονιάς. Αυτό έκανε η κοινότητα Regenbogenfabric στο Κρόιτσμπεργκ, ενσωματώνοντας τις οικογένειες της γειτονιάς στα προγράμματά τους, ας πούμε, και φέτος συμπληρώνει 32 χρόνια ζωής’. Στην συζήτηση που είχαμε επίσης και με τον 35χρονο πανκ ροκ καλλιτέχνη Πολ που διαμένει στο κτίριο της κοινότητας Fischladen της Ρίγκαερ στράσσε μας μίλησε για την σημασία του ρόλου του οργανισμού φθηνών σπιτιών Mietshauser Syndicat που ιδρύθηκε το 1992 από πρώην καταληψίες στο Φράιμπουργκ της Γερμανίας, για την λειτουργία μιας μορφής άμεσης δημοκρατίας σε διάφορα αυτόνομα housing projects του Βερολίνου αυτή την στιγμή. Κάτι εξαιρετικά σημαντικό για ανάλογα εγχειρήματα και εκτός Γερμανίας γιατί όπως μας τονίζει ο Σβεν ‘ο οργανισμός αυτός αποτρέπει την κερδοσκοπία. Αυτοί έχουν το 49% της αξίας του κτιρίου και η κοινότητα του κτιρίου το υπόλοιπο 51%. Κανείς από τους ενοίκους δεν επιτρέπεται να ενοικιάσει ακριβά το διαμέρισμά του και δεν μπορεί, επίσης, να το πουλήσει.’. Μέρος αυτού του πανέξυπνου αστικού σχεδιασμού, που αποτρέπει τα κτίρια να βγουν στην κερδοσκοπική λαίλαπα της κτηματομεσιτικής αγοράς, είναι και η φημισμένη κοινότητα Zielona Gora επίσης στο Φρίντριχσάιν.

Image

Ταυτόχρονα, είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον ο ρόλος που παίζουν δύο άλλα ιδρύματα στην επιβίωση των εναλλακτικών κοινοτήτων της πόλης. Η Μικάντο Κριστίν Σουτ, της καλλιτεχνικής κολλεκτίβας RAW Tempel στο Φρίντριχσάιν μας τόνισε ότι το γερμανικό ίδρυμα TRIAS FOUNDATION και το Ελβετικό (!) κοινωφελές ίδρυμα Edith Maryon, χρηματοδοτούν προγράμματα που παρέχουν φθηνή στέγαση σε κοινότητες με αυτοδιαχειριζόμενες βάσεις στο Βερολίνο.

Αυτή την στιγμή στο Βερολίνο όμως η απόβαση φιλόδοξων και εύπορων νέων από όλη την Γερμανία και όλον τον κόσμο, που μαγνητίζονται από την κουλτούρα της πόλης που γεννήθηκε μέσα από αυτό το δαιδαλώδες δίκτυο των αυτόνομων, φτωχών αλλά εξαιρετικά δημιουργικών κοινοτήτων φέρνει τα πάνω κάτω στην ζωή της πόλης. Φέτος τον Σεπτέμβριο η θρυλική καλλιτεχνική κολλεκτίβα Tacheles στην περιοχή Μίτε έκλεισε, ενώ ήδη από τον Ιούνιο του 2010 έβαλε λουκέτο και η τελευταία …άγρια κατάληψη της πόλης στο νούμερο 183 της Μπρούνενστράσσε στο Μίτε. Στις μέρες μας οι μεσίτες από όλον τον κόσμο, σαν την δανέζικη εταιρεία Taekker με έδρα της το Κρόιτσμπεργκ,  αγοράζουν κατά βούληση πολλά κτίρια, που σώθηκαν, στην κυριολεξία, από την καταστροφή, από τις παλιές καταλήψεις εκτοξεύοντας τα ενοίκια στα ύψη. Ο εξευγενισμός – gentrification της πόλης είναι γεγονός.

Image

Σε πρόσφατο ρεπορτάζ του Σπίγκελ για την μεσίτικη κερδοσκοπία εις βάρος της εναλλακτικής κουλτούρας της πόλης αναφέρεται ότι ‘οι τιμές των ακινήτων στο Βερολίνο έχουν ανέβει κατά 32% από το 2007. Μεταξύ 2010 και 2011 οι πωλήσεις αυξήθηκαν κατά 28% ενώ τα νοίκια αυξάνονται κατά 4% ετησίως από το 2009’. Και όπως ανέφερε πολύ πρόσφατο ρεπορτάζ του Ρόιτερς πολλοί Ισπανοί, Ιταλοί και Έλληνες επενδύουν τα ευρώ τους σε βερολινέζικα διαμερίσματα λόγω της τωρινής κρίσης.  Ταυτόχρονα, όμως, όπως τονίζει ο Σβεν ‘αυτό δεν θα ήταν πρόβλημα, αλλά η ανεργία στην πόλη είναι 17-20% και οι μισθοί είναι πολυ πιο χαμηλοί από πόλεις σαν το Μόναχο’.

Η κουλτούρα όμως της κατάληψης, ή, κοινόβιας αυτόνομης ζωής χρονολογείται από τα τέλη του 19ου αιώνα στην Γερμανία. Δεν είναι τυχαίο ότι οι αυτόνομες κοινότητες του Βερολίνου καλύπτουν κάθε γούστο και κάθε ηλικία. ‘Παλιότερα’, μας λέει ο Σβεν, υπήρχε στο Λίχτενμπεργκ μια κατάληψη ναζιστών’, ενώ σήμερα στην Πρίνζενστράσσε του Κρόιτσμπεργκ λειτουργεί ένας αυτόνομος κήπος που παράγει πάνω από 500 είδη λαχανικών και βοτάνων που σερβίρονται στα πιάτα της εκεί καντίνας.

Image

Αλλά και οι κανονικές καταλήψεις καλά κρατούν ακόμη. Τον περασμένο Ιούνιο συνταξιούχοι Βερολινέζοι κατέλαβαν ένα κέντρο για ηλικιωμένους στο Πάνκοφ ενώ φέτος τον Οκτώβριο σε ένα παλιό σχολείο του Κρόιτσμπεργκ στην Ουλάουερ στράσσε έγινε μια κατάληψη όπου διαμένουν πρόσφυγες από όλον τον κόσμο. ‘Παράλληλα’ μας τονίζει ο Σβεν ‘υπάρχουν και οι σιωπηλές καταλήψεις που γίνονται σε μεμονωμένα διαμερίσματα κάτω από την μύτη των αρχών.’.

Image

Ο δήμαρχος του Βερολίνου, Κλάους Βόβεράιτ είχε παρουσιάσει παλιότερα την πόλη ως ‘φτωχή αλλά σέξι’. Τώρα φαίνεται ότι η φράση ‘πιο ακριβή, ακόμη φτωχή και λιγότερο σέξι’ να ταιριάζει γάντι.  Στην πρόσφατη εκδήλωση για την Βίλα Αμαλίας στο K19 του Φρίντριχσάιν η 30άρα βερολινέζα Κάτι Μπουτ, που ως έφηβη βρήκε καταφύγιο σε μια κατάληψη λόγω οικογενειακών προβλημάτων, μας τόνιζε ‘όλοι αυτοί οι κουλ και τρέντι καλλιτέχνες, που πληρώνουν όσο όσο για ένα σπίτι εδώ, δεν έχουν ιδέα για αυτά που ζήσαμε παλιά στις καταλήψεις’.

Image

Ενώ νωρίτερα ο Σβεν μας είχε επισημάνει ότι  ‘το Βερολίνο έχει μια εναλλακτική εικόνα, αλλά η πραγματική εναλλακτική κουλτούρα πληγώθηκε πολύ από τα χρήματα που πέφτουν τώρα.’.  Ένα νέο επικοινωνιακό και κοινωνικό τείχος υψώνεται στα σωθικά της πόλης. Μένει να δούμε αν τα πολύ δυνατά αστικά αντισώματα των εναλλακτικών κοινοτήτων του Βερολίνου θα μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τον νέο, τρέντι εχθρό…

Image

Advertisements

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s