ΜΕΤΑΝΑΥΤΕΣ ΣΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΟΥ ΒΕΡΟΛΙΝΟΥ – Η ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΟΔΥΣΣΕΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΝΕΟΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ

ΟΙ ΜΕΤΑΝΑΥΤΕΣ ΤΟΥ ΒΕΡΟΛΙΝΟΥ – Μετανάστες Και Ναύτες, Έλληνες Και Βερολινέζοι. Μια Θεατρική Παράσταση Που Ψάχνει Την Δικιά Της Ιθάκη.

Ρεπορτάζ/Φωτογραφίες: Σπύρος Χατζηγιάννης

Image

Το Βερολίνο είναι και ένα λιμάνι. Με πολλά από τα νεανικά μέλη του – πολίτες του να έχουν αγκυροβολήσει στα διαμερίσματα – πλοία του, πλέοντας στην μάχη της καθημερινότητας μέσα από την κατά καιρούς φουρτουνιασμένη συμβίωσή τους με την Γερμανική πραγματικότητα. Στα λεγόμενα WG ( ΒεΓκέ…) πολλοί νέοι, και όχι μόνο, Βερολινέζοι κάθε εθνικότητας και κοινωνικής τάξης συμβιώνουν και μοιράζονται την ενέργεια, τα όνειρα και τα προβλήματα μιας πόλης η οποία έχει γίνει πόλος έλξης, των πιο δημιουργικών, τρέντι, φιλόδοξων, αντισυμβατικών, ή, κατά άλλους, συμβατικά εναλλακτικών, νέων παγκοσμίως. Και πολλοί Έλληνες του Βερολίνου μένουν, συμβιώνουν και επιβιώνουν και αυτοί μέσα στην ιδιαίτερη θαλπωρή και κουλτούρα των Βερολινέζικων ΒεΓκέ. Σχηματίζοντας εκεί μικρές ομάδες και μικρούς πυρήνες αστικής, καλλιτεχνικής δημιουργικότητας.

Image

Η Γερμανική πρωτεύουσα και λόγω της κρίσης είναι, επίσης, και ένας μαγνήτης και για πολλούς άνεργους, ή, απελπισμένους Ευρωπαίους νέους, που ψάχνουν στους φαρδείς δρόμους, στα ψηλοτάβανα γραφεία, στα αμέτρητα μπαρ ,καφέ και  ρεστωράν και στις άπειρες μικρές νέες επιχειρήσεις της πόλης μια αχτίδα επαγγελματικού, καλλιτεχνικού, και όχι μόνο, φωτός κάτω από τον κατά κόρον συννεφιασμένο Γερμανικό ουρανό. Οι σύγχρονοι αυτοί …ναύτες της μοντέρνας μητροπολιτικής ζωής, μπορεί να βιώνουν μέσω της υπερσύγχρονης και λίαν φουτουριστικής κουλ κουλτούρας του ίντερνετ μια ζωή γεμάτη φουτουριστικές, παγκοσμιοποιημένες αποχρώσεις, αλλά, ταυτόχρονα το Βερολίνο, σαν ένα γνήσιο …λιμάνι, είναι μια παλιομοδίτικη φτωχομάνα, καθώς είναι η πιο φτωχή πόλη της Γερμανίας με τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας. Και, ταυτόχρονα, αποτελεί την πιο πλούσια πόλη της βορειοευρωπαικής χώρας όσον αφορά τον πολιτισμό και την δημιουργικότητα.

Στον μοναδικό αυτό, λοιπόν, πολυπολιτισμικό και πολύχρωμο πλούτο του Βερολίνου ήρθε να προστεθεί πρόσφατα μια Ελληνική θεατρική δημιουργία που εκπέμπει, τρόπος του λέγειν, σήματα SOS για το πλήρωμα ενός Βερολινέζικου πλοίου-WG, τα μέλη του οποίου ονομάζονται <<Μεταναύτες>>, όπως είναι και ο ευφάνταστος και καθ’όλα εύστοχος τίτλος του έργου.

Image

Η 26χρονη ελληνοκύπρια σκηνοθέτης και σεναριογράφος του έργου Έλενα Σωκράτους, κάτοικος Βερολίνου πλέον, που έχει σπουδάσει στο τμήμα θεάτρου του Αριστοτέλειου πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης, μας τόνισε ότι πηγή έμπνευσης του έργου ήταν οι ιδέες Ελλήνων και Ελληνοκύπριων Βερολινέζων όπως αυτές ξεδιπλώθηκαν μέσα από τις σημειώσεις τους και τα ημερολόγιά τους τα οποία μελέτησε μανιωδώς. Όπως μας επισήμανε ‘αυτό που συνέδεε όλα τα πράγματα ήτανε ένα άγχος, ένας πανικός. Για την οικονομική κρίση και το πανεπιστήμιο, την οικογένεια και τον έρωτα.’. Σαν κάποιους ναύτες, ή, καλύτερα σαν κάποιους μετανάστες – ναύτες, δηλαδή μεταναύτες, που μόλις μπάρκαραν στο πρώτο μεγάλο ταξίδι της ζωής τους. Την ρωτάμε, λοιπόν, για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Έλληνες που καταφθάνουν στην πόλη και για το αν το Βερολίνο είναι πηγή έμπνευσης, ή, πηγή προβλημάτων, για όσους νέους Έλληνες έχουν γαλουχηθεί με την ιδέα της κακιάς Μέρκελ που θέλει να τους κάνει νταντά με τα οικονομικά της μέτρα εναντίον της χώρας τους ‘Η πλειοψηφία των Ελλήνων έχουν πρακτικά προβλήματα που έχουν να κάνουν με τα οικονομικά τους, την δουλειά, την Γερμανική γλώσσα. Και το Βερολίνο αν δεν έχεις φίλους είναι πολύ σκληρό. Από την άλλη οι Βερολινέζοι έχουν εξασκηθεί στο να δέχονται μετανάστες εδώ και χρόνια. Είναι ανοιχτόμυαλοι και ανοιχτόκαρδοι με τους ξένους. Βέβαια πετυχαίνεις πότε – πότε άτομα που λένε ανέκδοτα του στυλ ‘Που θα πας φέτος διακοπές; Ε θα πάω Ελλάδα. Αφού θα πληρώσω έτσι και αλλιώς.’.

Image

Φωτ: Παναγιώτης Πασχαλίδης

Η παράσταση γίνεται σε έναν πολύ σημαντικό ελληνικό οργανισμό του Βερολίνου, Το Σπίτι (παρέχει κάθε είδους συμβουλές σε Έλληνες της πόλης…), που βρίσκεται στην καρδιά της περιοχής του Νοικόλν ( στην Morus strasse 18A), μιας πρώην παραδοσιακής εργατικής συνοικίας με άπειρους Τούρκους, Άραβες και Έλληνες Γκασταρμπάιτερ της παλιάς γενιάς. Στις μέρες μας βέβαια είναι η πιο κουλ περιοχή του Βερολίνου, όπου Γερμανοί και ξένοι φοιτητές, καλλιτέχνες και φουτουριστικοί κομπιουτεράδες ζουν δίπλα – δίπλα με την παλιά γενιά των σκληροτράχηλων εργατών. Οι μεταναύτες του 2013 μοιράζονται το ίδιο σκάφος και το ίδιο λιμάνι με αυτούς του μακρινού και σκοτεινού 1973, όπου το Βερολίνο μαχόταν με το σκοτάδι ενός Ψυχρού Πολέμου και η χώρα μας με τους δαίμονες της δικτατορίας. Είναι λοιπόν, το θεατρικό έργο ένας συνδετικός κρίκος μεταξύ δύο αρκετά διαφορετικών γενιών Ελλήνων, όπου πολλοί παλιοί έφταναν τότε στο Βερολίνο για να ξεφύγουν από την χούντα και πολλοί νέοι σήμερα γίνονται πολίτες της Γερμανικής πρωτεύουσας για να ξεφύγουν από την τωρινή οικονομική κρίση στην Ελλάδα; ‘Πιστεύω πως ναι’ μας λέει η Έλενα, προσθέτωντας ότι ‘το έργο θα ενδιέφερε τους παλιούς μετανάστες από την οπτική ότι έχουν την ευκαιρία να δούνε επί σκηνής ποια είναι τα σημερινά προβλήματα των Ελλήνων νεομεταναστών’.

Image

Ένας μετα-Γκασταρμπάιτερ νεομετανάστης είναι και ο 24χρονος πρωταγωνιστής της παράστασης Ιούλιος Γεωργίου που σπουδάζει εδώ και τρία χρόνια αρχιτεκτονική στο Βερολίνο. Υποδύεται τον ήρωα του έργου Σεμπάστιαν που και ως μισός Έλληνας και μισός Γερμανός διακατέχεται από έναν κυκεώνα σκοτεινών υπαρξιακών ερωτημάτων. ‘Μ’άρεσε πολύ ο Σεμπάστιαν’ μας τόνισε ο Ιούλιος ‘γιατί από την ψυχολογική πλευρά του χαρακτήρα του βλέπουμε πόσο κάποιοι άνθρωποι είναι τόσο αποκομμένοι από την κοινωνία.΄. Προσθέτωντας, βέβαια, για την παράσταση ότι είναι πολύτιμη για την ελληνική κοινότητα του Βερολίνου καθώς ‘είναι μια μορφή τέχνης που δεν προβάλλεται γενικά στην κοινότητα εδώ. Ακούς συχνά μόνο μπουζούκια αν είσαι Έλληνας εδώ…’.

Image

Είναι μια παράσταση, λοιπόν, ‘χωρίς σουβλάκι και συρτάκι’ που ήταν και ο παιχνιδιάρικος και σαρκαστικός τίτλος ενός πρόσφατου μίνι άρθρου της Βερολινέζικης εφημερίδας Berliner Zeitung για το θεατρικό έργο.  Αν και, βέβαια, οι τωρινοί Έλληνες του Βερολίνου λιγουρεύονται όντως τα εδέσματα της πατρίδας, όπως οι Έλληνες ναυτικοί που διασχίζουν τους εξωτικούς ωκεανούς του πλανήτη αναπολώντας τις γεύσεις και τις μυρωδιές που κρύβουν οι λιχουδιές της μακρινής πατρίδας. ‘Οι νέοι Έλληνες εδώ ψάχνουν να βρουν μπουγάτσες και γύρο στο Βερολίνο!’ μας λέει ο 26χρονος Μεταναύτης της παράστασης Μάκης Μπέκας. Και προσθέτει ότι  ‘Τους λείπει το Ελληνικό φαί και συνέχεια για φαγητά μιλάνε ‘Που θα βρούμε ψάρια, νες καφέ ‘ κτλ. και ότι μπορείς να φανταστείς!’. Ο  Μάκης είναι μια ενδιαφέρουσα περίπτωση του πληρώματος των νεαρών Ελλήνων και Ελληνοκύπριων φοιτητών και επαγγελματιών του γκρουπ. Γεννήθηκε στην Γερμανία από Έλληνες Γκασταρμπάιτερ γονείς μετανάστες, μεγάλωσε στην Πρέβεζα στην Ελλάδα και 8 χρονών επέστρεψε στην Γερμανία, όπου σήμερα δουλεύει στην αντιρατσιστική οργάνωση Schule Ohne Rassismus ( Σχολείο Χωρίς Ρατσισμό… – http://www.schule-ohne-rassismus.org/). Ένας μεταναύτης, λοιπόν, που έχει μπαρκάρει με αρκετά πλοία μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας. Αντιμετωπίζουν, λοιπόν, οι Έλληνες του Βερολίνου και του τρέντι Νοικόλν του 2013 ρατσιστικά προβλήματα στην πιο κοσμοπολίτικη πόλη και περιοχή της Γερμανίας; ‘Στα Γερμανικά σχολεία υπάρχουν μεγάλα προβλήματα’, μας λέει, ‘ από τους Γερμανούς καθηγητές προς τους ξένους μαθητές, συμπεριλαμβανομένων και των Ελλήνων μαθητών βέβαια. Αλλά το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα πολύπλοκο. Μην  ξεχνάς ότι και εδώ στο Νοικόλν υπάρχει ένα είδος ρατσισμού ανάλογο ίσως με αυτό της Χρυσής Αυγής στην Ελλάδα. Οι Τούρκοι εναντίον των Αράβων, Τούρκοι και Άραβες εναντίον των Εβραίων και με όποιον άλλο μπορείς να φανταστείς. Αλλά υπάρχουν και αρκετοί, που προσπαθούν να βελτιώσουν την κατάσταση, να προσφέρουν κάτι γενικά εδώ στην κοινωνία.’.

Image

Η παράσταση έμμεσα και άμεσα θίγει και το ζήτημα του θεσμού της οικογένειας. Και όχι μόνο της οικογένειας εξ αίματος , αλλά, κυρίως, αυτής της μορφής νεανικής οικογένειας που λέγεται παρέα, μια κοινωνική ομάδα που χαρακτηρίζει την κουλτούρα και την νοοτροπία της Ελλάδας της Μεταπολίτευσης. Μια ομάδα η οποία, εκ φύσεως,  αναπλάθει και αναπαριστά σε μια ξένη πόλη, βιώματα, συναισθήματα και καταστάσεις που συνθέτουν τις δομές και τα στοιχεία αυτού του κοινωνικού ιστού που μας έκανε, ως παιδιά, να σταθούμε στην κυριολεξία στα πόδια μας και να γίνουμε και εμείς στις μέρες μας, λιγότερο, ή, περισσότερο, Μεταναύτες στην Οδύσσεια της παγκοσμιοποιημένης ζωής μας. Εντός και εκτός του Βερολίνου. Όπως σε κάθε οικογένεια, όμως, το άτομο, αυτός ο μοναδικός πυρήνας έμπνευσης, καταστροφής και δημιουργίας, πρέπει να βρει την δικιά του φόρμουλα για να ισορροπήσει μεταξύ του προσωπικού και του κοινού. Του ιδιωτικού και του δημόσιου. Να βρει την ταυτότητά του η οποία θα μπορεί να ισορροπεί με τους κώδικες, τα ήθη και τα έθιμα του κλειστού κύκλου της παρέας και του ευρύτερου κύκλου της πόλης και της κοινωνίας όπου ζει, αναπνέει και δημιουργεί. Η σύγκρουση του ατόμου με την μάζα, του Μεταναύτη με το πλήρωμα του πλοίου, ειδικά σε μια φουρτουνιασμένη περίοδο γενικότερης, ηθικής, οικονομικής και κοινωνικής κρίσης και σε μια περίοδο πραγματικής επανάστασης στον χώρο της επικοινωνίας, όπως συμβαίνει σήμερα με την παγκόσμια οικονομική κρίση και την επέλαση των κοινωνικών, οικονομικών και ιδεολογικών αξιών του ίντερνετ, είναι αναπόφευκτη. Όπως μας λέει πάλι η καπετάνιος των Μεταναυτών Έλενα ‘προσπαθήσαμε να δείξουμε και μέσα από κάποιους μονολόγους που είναι και στα Γερμανικά και στα Ελληνικά ότι κάποια θέματα είναι διαχρονικά, υπάρχουν παντού και είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο, δεν είναι μόνο οι Έλληνες που τα βιώνουν, ή, η Γερμανοί.’. Επισημαίνοντας, παράλληλα ότι το έργο στοχεύει να προβληματίσει και να μας κάνει να σκεφτούμε αν ‘θα μπορούσαμε να κάνουμε πράγματα που δεν κάνουμε στην ζωή μας που εμείς τα θεωρούμε ελάχιστα αλλά θα είχαν μεγάλη σημασία αν αποφασίζαμε να τα υιοθετήσουμε στην καθημερινότητά μας’.

Image

Η αγάπη, το μεράκι και η δημιουργικότητα των συντελεστών και υποστηρικτών της διαδραστικής με το κοινό παράστασης, που, εκτός από τους Μεταναύτες επί σκηνής ( που είναι μέλη του γκρουπ ithATK, www.ithakt.com, που δημιουργήθηκε τον Νοέμβριο του 2012…), συμπεριλαμβάνει άλλους σημαντικούς μοντέρνους Αργοναύτες της Ελληνικής κοινότητας του Βερολίνου, όπως είναι, μεταξύ άλλων, το ελληνογερμανικό περιοδικό Εξάντας, η πλατφόρμα επικοινωνίας Ελλήνων του Βερολίνου στο Facebook Greek Berliners, η ραδιοφωνική εκπομπή ‘Το Ελληνικό Ραντεβού’ ( καλεσμένη του οποίου ήταν η καπετάνιος των Μεταναυτών…) στον σταθμό Funkhaus Europa και ο Σύλλογος Ελλήνων Επιστημόνων του Βερολίνου,  και όπως προσθέτει η Έλενα ‘για αυτή την παράσταση δούλεψαν εθελοντικά περίπου 70 άτομα…’.

Image

Φωτ : Παναγιώτης Πασχαλίδης

Είναι όλοι τους βέβαια, Έλληνες οι οποίοι κατάφεραν και έμειναν και ορθοπόδησαν στο Βερολίνο με τον άλφα ή τον βήτα τρόπο. Αλλά αρκετοί από τους συμπατριώτες μας που φθάνουν στον προορισμό των ονείρων τους, στο λιμάνι που περιμένει με μια λιγότερο, ή, περισσότερο ανοιχτή Βερολινέζικη αγκαλιά τους νέους Μεταναύτες του δεν μπορούν και τόσο εύκολα να ρίξουνε μια μόνιμη άγκυρα εκεί. Η Έλενα επισημαίνει κάτι πολύ σημαντικό: ‘Στο Βερολίνο όταν ζεις σαν ξένος, πολλές φορές είσαι και αυτό που λέγαμε στην παράσταση, είσαι σαν μούτσος, ειδικά αν δεν μιλάς καλά την γλώσσα’. Κάτι που αναγκάζει πολλούς Έλληνες αν όχι να εγκαταλείψουν την πόλη, αλλά, τουλάχιστον, να μετακινούνται αναποφάσιστα μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας, όπως επισήμαινε φέτος στην θεατρική σκηνή του Βερολίνου και του, γειτονικού από το Νοικόλν, Κρόιτσμπεργκ και η πολύ πετυχημένη θεατρική παράσταση των Ελλήνων σκηνοθετών Πρόδρομου Τσινικόρη και Ανέστη Άζα ‘Telemachus: Should I Stay Or I Should I Go?’. Η νέα γενιά των τρέντι και χάι τεκ Ελλήνων της Μεταπολίτευσης και της ΕΕ έχει βέβαια στις μέρες μας αυτή την σχετική πολυτέλεια. Ο Μάκης μας υπενθυμίζει ότι ‘η οπτική των παλιών και νέων Ελλήνων μεταναστών είναι αρκετά διαφορετική πάντως. Ο πατέρας μου ήρθε εδώ το ’71 επί χούντας. Δεν είχε ποτέ σκοπό να κάτσει. Αλλά έκατσε. Αναγκαστικά ίσως. Σήμερα θεωρείται φυσιολογικό για έναν νέο Έλληνα και Ευρωπαίο να παίρνει το λάπτοπ και τα πραματάκια του και να πάει να ζήσει σε μια άλλη πόλη της Ευρώπης, ή, της Αμερικής. Ο πατέρας μου θα κάτσει να δει την ΕΡΤ στην τηλεόραση και θα αρχίσει να συγκινείται και να αναπολεί. Η νέα γενιά τώρα δεν το έχει αυτό. Χαιρόμαστε κιόλας την τωρινή Οδύσσειά μας!’. Γιατί, ίσως, τελικά το θέλουμε και το έχουμε ανάγκη αυτό το μεγάλο ταξίδι. Σαν γνήσιοι απόγονοι του τυχοδιώκτη Οδυσσέα ταξιδεύουμε και παλεύουμε με τις θύελλες και τις τρικυμίες γιατί, αυτές οι θύελλες και οι τρικυμίες, αυτές οι διαχρονικές περιβαλλοντικές, προσωπικές και κοινωνικές δοκιμασίες είναι ένα είδος τελετουργίας που μας βοηθά, μακροπρόθεσμα, να επιστρέψουμε στις ρίζες της ύπαρξης μας δυνατότεροι, σοφότεροι και γεμάτοι ανεκτίμητες εμπειρίες. Βιώματα που μας αλλάζουν και μας εμπλουτίζουν με μοναδικό τρόπο σαν άτομα και σαν κοινωνίες. Το λιμάνι του Βερολίνου είναι απλώς ένας σταθμός για κάθε είδους Μεταναύτες κάθε εθνικότητας, που καταφθάνουν στο Βερολίνο από τις τέσσερις γωνιές του πλανήτη γεμάτοι όνειρα και προσδοκίες. Αυτή την στιγμή, όμως, οι Έλληνες Βερολινέζοι Μεταναύτες έχουν ανοίξει τα πανιά του πλοίου της παράστασής τους και μέσω αυτού, μας λέει η καπετάνιος του πληρώματος Έλενα ‘πάμε προς την Ιθάκη μας…’.

Image

Θεατρική Παράσταση

Migronauten – Μεταναύτες
17 , 18 , 19 , 31 Mai – 1 , 2 Juni
20:00 – 22:30

Μέρος: «To Spiti», Morusstr. 18A, 12053 Berlin-Neukölln, http://www.foerderverein-tospiti.de/tospiti

Είσοδος ελεύθερη, μόνο με κράτηση:
Tel: 0151 638 550 71 / 0176 284 540 22

Advertisements

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s