ΒΕΡΟΛΙΝΟ – EAST SIDE GALLERY: Μετά Τη Μεγάλη Ανατροπή, Στην Ντίσνεϊλαντ του Ψυχρού Πολέμου

Εντυπο: ΕΨΙΛΟΝ, Ελευθεροτυπία
Ημ/νία: 08/11/2009

ΒΕΡΟΛΙΝΟ: ΜΕΤΑ ΤΗ ΜΕΓΑΛΗ ΑΝΑΤΡΟΠΗ
Στην Ντίσνεϊλαντ του Ψυχρού ΠολέμουImage

ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ | ΣΠΥΡΟΣ ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ 
Γνωστό ως East Side Gallery, το μήκους 1,3 χλμ. κομμάτι του τείχους δίπλα στον ποταμό Σπρε και απέναντι από τον σιδηροδρομικό σταθμό Οστμπανxόφ του Βερολίνου αποτελεί από τη δημιουργία του, το 1990, μνημείο αυθόρμητης καλλιτεχνικής δράσης, αλλά και μνήμης των όσων συνέβησαν τη νύχτα της 9ης Νοεμβρίου 1989. Καμβάς εικαστικής παρέμβασης, αλλά και σύμβολο ελπίδας, ονομάστηκε έτσι από την καλλιτεχνική ομάδα που ήταν υπεύθυνη για τη δημιουργία του. Επικεφαλής της, ένας μετανάστης, ο 54χρονος ιρανός καλλιτέχνης Κάνι Αλάβι. Αυτός πρωτοστατεί και σήμερα στη συντήρηση και επανακατασκευή όσων από τα 105 έργα υπέστησαν φθορές τόσο από την υγρασία όσο και από βανδαλισμούς, με αφορμή την 20ή επέτειο της πτώσης του τείχους.
Image

Τον συναντώ μ’ ένα πινέλο μπροστά στην εικόνα ενός ανθρώπινου κύματος που διασχίζει ένα άνοιγμα του πεσμένου τείχους. Με τη βοήθεια της βερολινέζας ζωγράφου Πίτρα Σούντινγκερ ξαναζωντανεύει τη ζωγραφιά. Ο Κάνι έφτασε το 1980 στο Βερολίνο, μετά την πτώση του σάχη στο Ιράν. «Οταν πρωτοήρθα στην πόλη έμεινα σε ένα κτήριο δίπλα στο Checkpoint Charlie, μερικά μέτρα από το τείχος, όπου το νοίκι ήταν πολύ φτηνό· ήταν, βλέπεις, μια επικίνδυνη περιοχή. Δίπλα μας υπήρχε ένα κτήριο της CIA που κατασκόπευε την άλλη πλευρά και στην αντίπερα όχθη μπορούσες να δεις τις τρύπες σε κάποια κτήρια απ’ όπου ξεπρόβαλλαν κάμερες της KGB. Μου φαινόταν κωμικοτραγικό! Κατάσκοποι εναντίον κατασκόπων…»

ImageΗ Πίτρα εκείνη την εποχή έμενε σε μια κατάληψη εναλλακτικών καλλιτεχνών στη δυτική πλευρά του τείχους και αναπολεί τα τρελά πάρτι που διοργάνωναν και τα πανκ γκρουπ που έρχονταν στην πόλη από κάθε γωνιά της γης. «Οταν στις δύο τα ξημερώματα άκουσα τα μαντάτα της πτώσης του τείχους μου φάνηκε σαν φάρσα – ξέρεις, σαν αυτές που έκαναν τα μίντια στην Αμερική όταν ανάγγελλαν την εισβολή εξωγήινων!» μου εξομολογείται.
ImageΟ Κάνι χαμογελά και προσθέτει: «Οταν ξύπνησα το πρωί εκείνο, έτρεξα στο παράθυρό μου και είδα την αξέχαστη εικόνα ενός πλήθους να τρέχει και να κραυγάζει περνώντας μέσα από τα ανοίγματα του τείχους. Θυμάμαι ότι υπήρχαν τόσα διαφορετικά συναισθήματα ζωγραφισμένα στα πρόσωπά τους. Μερικοί, μάλιστα, κοιτούσαν αγχωμένα πίσω τους, μην τυχόν και κάποιος κλείσει τα περάσματα. Αυτή η εικόνα μού έδωσε την έμπνευση για το έργο μου στο τείχος».
Image
Η Πίτρα, με τη σειρά της, θα μου αποκαλύψει πώς προέκυψε η ιδέα της υπαίθριας γκαλερί. «Σε ένα εναλλακτικό μπαρ και κοινόβιο καλλιτεχνών στο Κρόιτζμπεργκ, το “Σλίπερ”, καλλιτέχνες του Ανατολικού και του Δυτικού Βερολίνου άρχισαν να δουλεύουν την ιδέα να ζωγραφίσει ο καθένας κάτι πάνω στο τείχος. Πήραν τα πινέλα τους και ξεκίνησαν. Τις μπογιές πρόσφερε μια ανατολικογερμανική βιοτεχνία χρωμάτων – κόκκινο, κίτρινο, μαύρο και μπλε. Οι Αρχές της πόλης καλοείδαν την ιδέα, γιατί τα τρία χρώματα της γερμανικής σημαίας πρωταγωνιστούσαν σε πολλές ζωγραφιές!»
ImageΤο πάθος και η ξέφρενη δημιουργική διάθεση των καλλιτεχνών δεν υποχωρούσε ούτε στα μικρά ούτε στα μεγάλα προβλήματα που προέκυπταν την ώρα της δημιουργίας. «Η μόλυνση και η κίνηση από τα Τραμπάντ ήταν απίστευτη γύρω μας» θυμάται ο Κάνι. «Σκέψου ότι 160.000 αυτοκίνητα διέρχονταν κάθε μέρα από το σημείο εκείνο. Οι οδηγοί μάς θεωρούσαν τρελούς, γιατί ζωγραφίζαμε και γιορτάζαμε πάνω σε ένα τείχος που όλοι ήθελαν να γκρεμίσουν» συμπληρώνει γελώντας η Πίτρα.«Επίσης», θα επισημάνει ο Κάνι, «μεγάλο μέρος του τείχους ανήκε σε ιδιώτες και είχαν το δικαίωμα να το γκρεμίσουν. Επειτα από μεγάλο αγώνα κατάφερα το 1991 το κομμάτι του τείχους εκεί να χαρακτηριστεί εθνικό μνημείο. Πίστευα και πιστεύω ότι πρέπει να το διατηρήσουμε για να μάθουν οι επόμενες γενιές τι συνέβαινε εδώ πριν από το 1989. Και να γκρεμίσουμε έτσι το τείχος της άγνοιας που ορθώνεται σε κάποια μυαλά».

ImageΚι ενώ οι τουρίστες «πεθαίνουν» για να δουν αυτήν τη μοναδική γκαλερί, οι Βερολινέζοι δεν δείχνουν τον ίδιο ενθουσιασμό. Μια πρόσφατη δημοσκόπηση του «Der Spiegel» έδειξε ότι μόνο το 27% των κατοίκων της πόλης συμφωνεί με την αναστήλωση του τείχους-γκαλερί! «Δεν εκπλήσσομαι» σχολιάζει ο Κάνι. «Πολλοί Βερολινέζοι θέλουν να ξεχάσουν την επώδυνη περίοδο που πέρασε η πόλη. Δεν θέλουν να έχουν κάτι που να τους το θυμίζει συνεχώς. Το ενδιαφέρον για το τείχος, όμως, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο είναι τεράστιο, ενώ οι πιτσιρικάδες το λατρεύουν. Δεν ανησυχώ, λοιπόν!»
ImageΕχοντας κατά νου τη μεταβατική περίοδο που διανύει τώρα το Βερολίνο, όπου ο τουρισμός και οι τρέντι επισκέπτες αλλοιώνουν την εναλλακτική παράδοση της πόλης, τα φτηνά νοίκια της τείνουν να γίνουν παρελθόν και κτήρια-σύμβολα της ιστορίας του ανατολικού κομματιού της πόλης, όπως το καταπληκτικό αρχιτεκτονικά κτήριο της ανατολικογερμανικής κυβέρνησης, γκρεμίζονται χωρίς δεύτερες σκέψεις, αναρωτιέμαι παρέα με τους συνομιλητές μου ποιο είναι το μέλλον της γκαλερί, των καλλιτεχνικών τους σχεδίων και της πανέμορφης πόλης τους.«Το πιο σημαντικό πράγμα γι’ αυτήν την γκαλερί» μου λέει η Πίτρα «είναι ότι συμβολίζει μια ειρηνική επανάσταση». Και ο Κάνι αναλαμβάνει να γράψει τον επίλογο: «Νομίζω ότι μπορεί να συμβάλει στο να πέσουν και σε άλλα μέρη του κόσμου τα κάθε είδους τείχη -πραγματικά ή ψυχολογικά- που χωρίζουν λαούς, όπως στην Κορέα και στην Παλαιστίνη. Η ελεύθερη και αυθόρμητη τέχνη σαν αυτή που βλέπεις στην East Side Gallery μπορεί να μας ενώσει και να επουλώσει τις πληγές του παρελθόντος. Είναι μια πολύχρωμη ελπίδα για το Βερολίνο σε μια περίοδο παγκόσμιας κρίσης…»

ImageΔιαβάστε…………..1…………..

Σβεν Ρέγκενερ, «Το μπλουζ του Βερολίνου», εκδ. Αγρα

Η ιστορική αλλαγή μέσα από τα μάτια του Φρανκ, ενός μπάρμαν που ζει στο Δυτικό Βερολίνο, αδιάφορου για τα όσα συντελούνται γύρω του, αφού «όταν έπεσε το τείχος, εκείνος έπινε μπίρες».

…………..2…………..

Πέτερ Σνάιντερ, «Ο άνθρωπος που δρασκέλιζε το τείχος», εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας

Καθημερινές ιστορίες ανθρώπων και από τις δύο πλευρές του τείχους.

…………..3…………..

Eloise Schindler, «Α Mighty Fortress Was The Berlin Wall: Stories of Culture, the Cold War and the Kreuzberg Kiez», Xlibris Corporation, 2001

Ενα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο, που περιγράφει τις προσωπικές εμπειρίες της συγγραφέως στο Κρόιτσμπεργκ πριν και μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου.

Δείτε

…………..1…………..

Βόλφγκανγκ Μπέκερ, «Goodbye Lenin», 2003

Η κατ’ εξοχήν ταινία για τη «νέα εποχή» στη Γερμανία. Λίγο μετά την πτώση του τείχους, ο νεαρός Αλέξ αναπαριστά στην κυριολεξία μια εικονική, ανύπαρκτη πια Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας, για να προστατεύσει από το σοκ την άρρωστη μητέρα του, η οποία αγνοεί παντελώς τα κοσμοϊστορικά γεγονότα που έχουν συντελεστεί γύρω της.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s