ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ

ΤΟ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑ ΕΚΠΕΜΠΕΙ SOS – ΕΝΑ ΑΚΟΜΑ ΣΕΝΑΡΙΟ

Κι αν δεν έρθουν οι μέλισσες;

Εντυπο: ΕΨΙΛΟΝ, Ελευθεροτυπία
Ημ/νία: 31/12/2010

Image
ΚΕΙΜΕΝΟ | ΣΠΥΡΟΣ ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ

Ποιες ανεξέλεγκτες συνέπειες μπορεί να έχει το φαινόμενο της μαζικής εξαφάνισης των μελισσών που έχει αναστατώσει επιστήμονες και αγρότες στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια; Να είχε δίκιο ο Αϊνστάιν που προέβλεψε ότι αν χαθούν οι μέλισσες θα χαθεί και η ανθρωπότητα;

 

Η εξαφάνιση των μελισσών έχει σπείρει αυτήν τη στιγμή παγκόσμια ανησυχία στον επιστημονικό (και όχι μόνο) κόσμο. Ο λόγος προφανής, αφού αυτές επιτελούν το γιγάντιο έργο της γονιμοποίησης των φυτών που μας παρέχουν τα προς το ζην. Εχει υπολογιστεί ότι το ένα τρίτο των όσων τρώμε εξαρτάται από την επικονίαση, κάτι που ετησίως αποφέρει σχεδόν 30 δισεκατομμύρια ευρώ στην παγκόσμια οικονομία. Από το 2006, όμως, σχεδόν τρία εκατομμύρια αποικίες μελισσών στις ΗΠΑ έχουν εξαφανιστεί, ενώ παγκοσμίως έχουν πληγεί δισεκατομμύρια μελισσών. Η περσινή χρονιά, μάλιστα, ήταν η χειρότερη των τελευταίων ετών για τους αμερικανούς μελισσοκόμους – ορισμένοι από αυτούς έφτασαν να χάσουν ακόμα και το 60-70% των μελισσών τους!
Image

Στην Ευρώπη η Ενωση Αγγλων Μελισσοκόμων αναφέρει ότι ορισμένα από τα μέλη της έχουν απολέσει ακόμη και το 1/3 του πληθυσμού των μελισσιών τους, ενώ σε κάποιες περιοχές της Σκοτίας χάθηκε το 80% των υπερπολύτιμων αυτών εντόμων. Η Γερμανία και η Γαλλία έχουν πληγεί, επίσης, σε τέτοιο βαθμό, ώστε το ζήτημα να απασχολήσει σοβαρά την Επιτροπή Γεωργίας του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου τον περασμένο Οκτώβριο, όπου για πρώτη φορά τέθηκαν σε ψηφο- φορία προτάσεις για την αντιμετώπιση του φαινομένου.

Το φαινόμενο ονομάζεται CCD (Σύνδρομο Κατάρρευσης των Μελισσιών) και έχει σημάνει συναγερμό στη διεθνή επιστημονική κοινότητα, που πασχίζει να βρει μια αξιόπιστη λύση-απάντηση στο πρόβλημα. Το γεγονός ότι πίσω από το δίχως κόστος εργατικό δυναμικό των μελισσών διακυβεύονται τα τεράστια κέρδη όλων των εμπλεκομένων στην παγκόσμια γεωργική βιομηχανία παίζει, όπως θα δούμε, καθοριστικό ρόλο στις δυσκολίες εξιχνίασης αυτού του μυστηρίου.

Φέτος, μια ομάδα αμερικανών επιστημόνων, με επικεφαλής τον Τζέρι Μπρόμενσενκ του Πανεπιστημίου της Μοντάνα, συνεργάστηκε με τον αμερικανικό στρατό για τα αίτια του θανάτου των μελισσών, ανακοινώνοντας ότι πολλά από τα νεκρά έντομα είχαν μολυνθεί ταυτόχρονα, τόσο από τον ιό IIV όσο και από τον μύκητα Nosema Apis. Παρόλο που κανένας από τους δύο παράγοντες από μόνος του δεν είναι θανατηφόρος, η συνύπαρξή τους προκαλεί κατά 100% το θάνατο των μελισσών. Ακόμα, όμως, δεν έχει γίνει κατανοητό γιατί οι μέλισσες προσβάλλονται και από τους δύο, ούτε και ο μηχανισμός με βάση τον οποίο προκαλείται ο θάνατός τους. Το γεγονός ότι το φαινόμενο CCD παρουσιάζεται σε τεχνολογικά αναπτυγμένες δυτικές χώρες με μεγάλη, βιομηχανικού επιπέδου γεωργία, όπου (ιδιαίτερα στις ΗΠΑ) οι γενετικά μεταλλαγμένες καλλιέργειες εξαπλώνονται με ταχύτατους ρυθμούς, δεν φαίνεται διόλου τυχαίο.

Image

Για παράδειγμα, ο επιστήμονας Φράνσις Ράτνιεκς υποστήριξε ότι το πρόβλημα εντοπίζεται στις μετακινήσεις -για βιομηχανικούς σκοπούς- μελισσών σε όλον τον κόσμο ή μέσα σε μια μεγάλη χώρα, καθώς οι μετανάστριες μέλισσες μεταφέρουν μαζί και τις ασθένειές τους.

Η ευρεία χρήση φυτοφαρμάκων είναι άλλος ένας σημαντικός παράγοντας. Ο ερευνητής Ζαν Μαρκ Μονματίς του Κέντρου Βιοφυσικής της Ορλεάνης ανέφερε ότι «παντού όπου χρησιμοποιούνται φυτοφάρμακα, οι μέλισσες είναι πιο ευαίσθητες, ενώ όσο περισσότερα φυτοφάρμακα χρησιμοποιούνται τόσο πιο ευάλωτη είναι η υγεία των μελισσών».

Ταυτόχρονα, τα γενετικά μεταλλαγμένα φυτά που περιέχουν ισχυρές τοξίνες σαν την Bt (χρησιμοποιούνται ως εντομοαπωθητικά) φαίνεται ότι διαταράσσουν την ισορροπία στον κόσμο των μελισσών. Ο εκπρόσωπος των μελισσοκόμων της Γερμανίας Γουόλτερ Χέφεκερ επισημαίνει χαρακτηριστικά ότι «το 40% του καλαμποκιού των ΗΠΑ αποτελείται από τέτοια φυτά», ενώ ένας συμπατριώτης του, ο Χανς Χίνριχ Κάατζ, επικεφαλής μιας σχετικής έρευνας, προσθέτει ότι «η βακτηριακή τοξίνη του μεταλλαγμένου καλαμποκιού πιθανόν να επιφέρει αλλαγές στην επιφάνεια των εντέρων των μελισσών, εξασθενώντας τες, αφού επιτρέπει να εισέλθουν παράσιτα στον οργανισμό τους», για να καταλήξει ότι οι προσβεβλημένες από κάποιο παράσιτο μέλισσες που τρέφονται με τη γύρη μεταλλαγμένων φυτών, στις οποίες έχει εντοπιστεί η τοξίνη Bt, έχουν μεγαλύτερη θνησιμότητα από εκείνες που τρέφονται με τη γύρη μη μεταλλαγμένων φυτών. Η ορθότητα των συμπερασμάτων της έρευνας ενισχύεται από το γεγονός ότι στις περιοχές όπου εξαφανίζονται οι μέλισσες υπάρχουν πολλές μεταλλαγμένες καλλιέργειες με την τοξίνη Bt, παράλληλα δε και από το ότι η επιδημία αυτή δεν έχει πλήξει τα βιολογικά μελίσσια.

Image
Τέλος, ανησυχητικά είναι και τα αποτελέσματα μιας έρευνας του γερμανικού Πανεπιστημίου Λαντάου, που έδειξαν ότι οι μέλισσες αρνούνται να επιστρέψουν στις κυψέλες τους αν γύρω τους βρίσκονται κινητά τηλέφωνα!Μεταλλαγμένα φυτά, φυτοφάρμακα, ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία… Αν πράγματι το φαινόμενο εξαφάνισης των μελισσών συνδέεται με τα παραπάνω, τότε η αντιμετώπισή του σίγουρα προσκρούει σε τεράστια οικονομικά συμφέροντα. Και αν κάποιοι αναρωτιού- νται γιατί πρέπει να μας λούσει κρύος ιδρώτας στη σκέψη ότι οι μέλισσες μπορεί μελλοντικά να χαθούν από προσώπου Γης, αρκεί να αναλογιστούμε τη φράση του Αϊνστάιν: «Αν οι μέλισσες εξαφανίζονταν από τον πλανήτη, τότε η ανθρωπότητα θα είχε μόνο τέσσερα χρόνια ζωής».
Advertisements

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s