KREUZBERG – ΒΕΡΟΛΙΝΟ: ΜΕΤΑ ΤΗ ΜΕΓΑΛΗ ΑΝΑΤΡΟΠΗ Η ανυπότακτη γειτονιά του Βερολίνου

ΒΕΡΟΛΙΝΟ: ΜΕΤΑ ΤΗ ΜΕΓΑΛΗ ΑΝΑΤΡΟΠΗ Η ανυπότακτη γειτονιά του Βερολίνου

ΚΕΙΜΕΝΟ -ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ | ΣΠΥΡΟΣ ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ
Εντυπο: ΕΨΙΛΟΝ, Ελευθεροτυπία, 08.11.2009
Oct-Nov-Dec 2009 pictures 011
Σάββατο βράδυ, και ο Ροναλντίνιο έχει ύψος δέκα μέτρα και είναι όπως πάντα χαμογελαστός και λαμπερός μέσα στη στολή της Εθνικής Βραζιλίας. Το κρύο τσουχτερό, ο κόσμος ήδη μεθυσμένος και με φωνές και οχταράκια περνάει δίπλα από τον γιγάντιο βραζιλιάνο σταρ, που τυχαίνει να είναι σήμερα ένα καταπληκτικό γκράφιτι στην πρόσοψη ενός κτηρίου, δίπλα από το οποίο περνάει το παλιομοδίτικο κίτρινο τρένο της υπέρ- γειας σιδηροδρομικής γραμμής.
Ber 1 s

Δεν είμαστε στο Ρίο, αλλά παραδίπλα από το σταθμό Σλίσισε Τορ – το πιο τρέντι σημείο της πιο εναλλακτικής, «ζεστής» και θρυλικής πλέον περιοχής όχι μόνο του Βερολίνου, αλλά και της Ευρώπης: του Κρόιτσμπεργκ. Η Σλίσισε Στράσε και οι γύρω δρόμοι είναι γεμάτοι από αμέτρητα γκράφιτι σαν αυτό του ιταλού μαέστρου του αεροζόλ Blu, στυλάτα μπαρ σαν το «Barbie Deinhoff», όπου ένας βέλγος κομμωτής κουρεύει κόσμο κάθε Δευτέρα βράδυ και οι DJs είναι ακόμη εραστές του βινυλίου, καφέ, έθνικ ρεστοράν, δισκάδικα, τούρκικα κεμπαπτζίδικα και πεταμένα μπουκάλια μπίρας – τα οποία μαζεύουν ηλικιωμένοι τούρκοι μετανάστες, εισπράττοντας οχτώ λεπτά για το καθένα.

Το κοινό της περιοχής είναι ένα απίστευτο δείγμα μιας σύγχρονης και υπερβολικά γόνιμης αστικής Βαβέλ. Πάμπολλοι καλλιτέχνες, φοιτητές, ποδηλάτες, μετανάστες, νεοχίπηδες, αναρχικοί, πανκιά, χιπχοπάδες, πιτσιρικάδες emo με μπλαζέ ύφος, σκεϊτάδες, ταξιδιώτες που κοιτάνε χαμένοι γύρω τους, ζαλωμένοι τεράστια «σαμάρια» στην πλάτη, και τουρίστες. Το καλοκαίρι όλοι κατευθύνονται στο υπαίθριο «Club der Visionare», ναό του μίνιμαλ τέκνο όλης της Ευρώπης, αλλά σήμερα οι περισσότεροι κατευθύνονται στο σκεπαστό πεζοδρόμιο της γέφυρας Oberbaumbrucke, που συνδέει το Κρόιτσμπεργκ με το Φριντριχσάιν, όπου «παίζει» ένα ακόμη δωρεάν και παράνομο πάρτι.

Berlin New 019

Πριν από το 1989 ούτε λόγος δεν γινόταν για τέτοιου είδους αυθορμητισμό και ζωντάνια στο σημείο αυτό του Κρόιτσμπεργκ. Η περιοχή, που δημιουργήθηκε γύρω στο 1920, ήταν το ανατολικότερο σημείο του Δυτικού Βερολίνου και περικλειόταν στις τρεις πλευρές της από το γκρίζο τείχος. Οπως μου λέει και ο ντόπιος 40άρης Στέφαν, «Εδώ, στη Σλίσισε Στράσε, δεν έπαιζε τίποτα. Ηταν στην κυριολεξία ένα αδιέξοδο, και το τείχος σ’ έκανε να νιώθεις αποπνικτικά».

Berlin New 044 sma

Στο μεταξύ, το ηχοσύστημα έχει στηθεί, η φορητή γεννήτρια παρέχει ηλεκτρισμό στα πικάπ και ρωτάω τον DJ πόσο θα διαρκέσει το πάρτι. «Οσο πάει, φίλε, μέχρι να μας πάρει πρέφα η αστυνομία!»

Οι μπίρες στη γέφυρα σερβίρονται από ένα καροτσάκι του σούπερ μάρκετ και γύρω στα εκατό άτομα προκαλούν μποτιλιάρισμα στον πεζόδρομο. Ρωτάω τον βερολινέζο διπλανό μου αν τέτοιες εκδηλώσεις είναι χαρακτηριστικές της περιοχής. «Το καλοκαίρι γίνονται τέτοια ελεύθερα πάρτι, όπως και καλ- λιτεχνικά χάπενινγκ, συνέχεια. Ο κόσμος θέλει να εκφραστεί. Αν ζήσεις χρόνια στο Κρόιτσμπεργκ μπορεί να πεθάνεις στα 50 σου, αλλά -πίστεψέ με- θα έχεις ζήσει 200 χρόνια στην πραγματικότητα!»

Berlin New 035 sma

2011_0802NikonFirst0225 s

Και η αλήθεια είναι ότι η περιοχή είναι γεμάτη με καταπληκτικά μέρη, όπου ανάμεσα στις ορθογώνιες πολυκατοικίες τύπου Wilhelminian, με τα τεράστια εσωτερικά προαύλια, ξεφυτρώνουν γκράφιτι, μπαρ, καφέ, γκαλερί, μικρές εναλλακτικές επιχειρήσεις και πολλά πειραματικά κοινόβια. Η κατοικία, η εργασία, η τέχνη και η πολιτική, μέσω της τοπικής αυτοοργάνωσης, συγκατοικούν συχνά στο ίδιο κτήριο και δημιουργούν αυτό το μοναδικό μείγμα του Κρόιτσμπεργκ, που κάθε άλλο παρά τυχαίο ή παροδικό είναι. Η έντονη δραστηριότητα των ντόπιων, που έκαναν την τέχνη μέσο πολιτικής έκφρασης και την πολιτική απτή καλλιτεχνική δράση -σε συνδυασμό με τη φιλοξενία που προσφέρουν οι κάτοικοι στις φιλοσοφίες και στις πρακτικές ποικίλων ειδών υποκουλτούρας- έδωσε όλο αυτό το εύφορο έδαφος για να ανθήσει η μοναδική αστική κουλτούρα της συνοικίας.

Berlin June 2013 Latest 027 s

Το ’60 και το ’70, ας πούμε, και ενώ τούρκοι μετανάστες, καλλιτέχνες, φοιτητές, αντιεξουσιαστές, διανοούμενοι άρχισαν να καταφτάνουν στην περιοχή λόγω των πολύ φτηνών ενοικίων, οι τοπικές αρχές άρχισαν να κατεδαφίζουν τα παλιά πανέμορφα κτήρια. Αμέσως οι ντόπιοι προχώρησαν σε δυναμικές καταλήψεις κτηρίων (μεταξύ 1980-81, από τις 169 καταλήψεις που έγιναν στο Βερολίνο οι 80 οργανώθηκαν εδώ) και έφτιαξαν ένα τοπικό κοινωνικό δίκτυο από εναλλακτικούς παιδικούς σταθμούς, πειραματικά κοινόβια τεχνιτών, κοινούς κήπους κ.ά., σαμποτάροντας τις καταστροφικές διαθέσεις των Αρχών, οι οποίες έκαναν στροφή στην πολιτική τους με ένα ηπιότερο πρόγραμμα «εξευγενισμού» της περιοχής.

DSC_0347 s

Απτό παράδειγμα ενός τέτοιου επιτυχημένου κοινωνικού πειράματος είναι το «Regenbogenfabrik» – η βιοτεχνία του ουράνιου τόξου. Κρυμμένη στο εσωτερικό προαύλιο μιας μακιγιαρισμένης με πολύχρωμα γκράφιτι πολυκατοικίας, η κοινότητα αποτελείται, όπως μου λέει η ξυλουργός Μάγια, από 70 άτομα. «Δίνουμε σεμινάρια (προς 2,50 ευρώ την ώρα) κεραμικής, ξυλουργικής και επισκευής ποδηλάτων, ενώ έχουμε και έναν ξενώνα όπου νοικιάζουμε δωμάτια για τα έξοδά μας. Κάναμε κατάληψη στο κτήριο το 1981 και δεν κοιτάξαμε ξανά πίσω. Το τοπικό κοινωνικό δίκτυο που δημιουργήσαμε είναι πιο ζωντανό από ποτέ».

Berlin 2011 Vibes 050

Παίρνουμε το δρόμο για την περιοχή SO36 (το όνομά της είναι ο παλιός ταχυδρομικός κώδικας της περιοχής). Στη θρυλική οδό Ορανιεστράσε, όπου έμεναν το ’80 ο Νικ Κέιβ και ο Βιμ Βέντερς, βρίσκεται το ιστορικό κλαμπ με την πανκ καρδιά «SO36» (κι αυτό), στο οποίο σύχναζαν ο Ιγκι Ποπ και ο Ντέιβιντ Μπόουι. Το κλαμπ γεννήθηκε μέσα από μια σειρά καταλήψεων και συγκρούσεων με την αστυνομία και καθοδηγητής του στα πρώτα του βήματα, στα τέλη του ’70, ήταν ο γερμανός καλτ καλλιτέχνης Μάρτιν Κίπενμπεργκερ. Σήμερα το κλαμπ συνδυάζει τη διασκέδαση με την πολιτική. Οπως μας λέει ο Τόμι, «το κλαμπ το διαχειρίζεται ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός Sub Opus e.V., που διοργανώνει διάφορες δραστηριότητες, όπως συναντήσεις κατά των προσπαθειών “εξευγενισμού” της περιοχής από αμερικανική μεσιτική εταιρεία».

Επόμενός μας σταθμός, το πρώην νοσοκομείο Kunsthaus – Bethanien, όπου πλέον καλλιτέχνες -και όχι γιατροί- θεραπεύουν το σώμα και την ψυχή των επισκεπτών. Το πανέμορφο κτήριο σώθηκε από την κατεδάφιση το 1974 από μια καλλιτεχνική κολεκτίβα που το κατέλαβε, και σήμερα φιλοξενεί καλλιτέχνες από όλον τον κόσμο. Ενας απ’ αυτούς, ο Σίγια Καρούσεμπ από τη Ναμίμπια, θεωρεί το χώρο καλλιτεχνική Μέκκα. «Δεν έχω συναντήσει τόσο δημιουργικό μέρος πουθενά αλλού».

DSC_0350 s

Δίπλα από το Bethanien απλώνεται ένα εξαιρετικό δείγμα από τις ιδιαίτερες εναλλακτικές κοινότητες/κοινόβια που άνθησαν μετά το ’89 στο Κρόιτσμπεργκ, στις «νεκρές ζώνες» του τείχους, που δεν είχαν καθαρό ιδιοκτησιακό καθεστώς. Ανάμεσα σε πανέμορφα δέντρα είναι στημένο ένα σουρεαλιστικό χίπικο Μαd Max σκηνικό, όπου κοινότητες νεοχίπηδων σαν αυτήν του Kreuzdorf εδώ, ζουν και δουλεύουν μέσα σε τεράστια πρώην στρατιωτικά οχήματα, άμαξες και σε κάθε είδους αυτοσχέδιες κατασκευές.

Η Καρόλα ζει εδώ με την κόρη της και, όπως λέει ,«υποστηρίζουμε -μαζί με τις αντίστοιχες κοινότητες Lohmuhle και Ratibor- έναν άλλον τρόπο ζωής, όπου η συνεργασία και ο αλτρουισμός μεταξύ μας είναι, χρόνια τώρα, το αντίδοτο απέναντι σε μιαν αδίστακτη καπιταλιστική κοινωνία, στην οποία ο ατομισμός, ο υλισμός και η κατανάλωση απομυζούν κάθε έννοια ανθρωπιάς και εναλ- λακτικής δραστηριότητας. Μέρη σαν αυτά στο Κρόιτσμπεργκ αποτελούν οάσεις ανθρωπισμού, αλληλεγγύης και αυθεντικής συλλογικής δράσης εδώ και χρόνια».

January Berlin 2011 068

Κατευθυνόμενοι προς το κοινόβιο Lohmuhle, το οποίο εδρεύει σε ένα «φιλέτο» γης (νεκρή ζώνη κάποτε μεταξύ του Κρόιτσμπεργκ και της περιοχής Τρίπτοφ), διασχίζουμε το πάρκο Gorlitzer, που δημιουργήθηκε επάνω σε μια παλιά σιδηροδρομική γραμμή. Είναι ένα πάρκο όπου, ειδικά τις Κυριακές του καλοκαιριού, όλες οι φυλές της περιοχής δημιουργούν ένα αρμονικό μωσαϊκό. Τούρκικες οικογένειες ψήνουν κοψίδια, τρέντι καλλιτέχνες παίζουν φρίσμπι με παλιούς πάνκηδες, μουσικοί στήνουν συναυλίες, αναρχικοί αράζουν παρέα με τα σκυλιά τους, Αφρικανοί πουλάνε βότανα…

Στο επίσης σουρεαλιστικά μαγικό κοινόβιο του Lohmuhle (με τις 18 άμαξες, τα ηλιακά σώματα που παράγουν ηλεκτρισμό και το μπαρ όπου κάθε Κυριακή γίνονται συναυλίες, εκθέσεις και εκδηλώσεις), συναντάμε τη βερολινέζα Μπαμπέτ, που περιοδεύει κατά διαστήματα με τσίρκα, και τον πολωνό τεχνίτη Γκνιέβο. Τους ρωτάω εάν οι τελευταίες προσπάθειες «εξευγενισμού» του Κρόιτσμπεργκ θέτουν σε κίνδυνο την ύπαρξη των κοινοτήτων τους. Μου λένε ότι «πράγματι, οι Αρχές τώρα τελευταία θέλουν να κλείσουν ή να ελέγξουν αυτές τις εναλλακτικές κοινότητες. Η συμφωνία με τις τοπικές αρχές για τη χρήση της γης μας λήγει σε έναν χρόνο· κανείς δεν ξέρει τι θα γίνει μετά. Ομως, εμείς αντιστεκόμαστε με εκδηλώσεις και πορείες διαμαρτυρίας σαν αυτήν του περασμένου μήνα ενάντια στις προσπάθειες των Αρχών του Βερολίνου να κλείσουν την κοινότητα SchwarzerKanal».

2011_0802NikonFirst0264 s

Επιστρέφοντας στην Ορανιενστράσε, περνάμε από τον πολιτικο-καλλιτεχνικό οργανισμό NGBK, που γεννήθηκε το ’69, και καθόμαστε μετά για έναν τελευταίο καφέ στο φημισμένο γωνιακό μπαρ «Bateau Ivre». Σκέφτομαι ότι το Κρόιτσμπεργκ μπορεί να γίνεται πιο ακριβό και τουριστικό, αλλά τα αντισώματα των ποικίλων εναλλακτικών κοινοτήτων της περιοχής είναι πολύ ισχυρά για να καμφθούν από τις προσπάθειες άλωσης της περιοχής. Το φωνάζουν, άλλωστε, και τα πανό που φιγουράρουν στο καφέ, αλλά και σε πάμπολλα σημεία της περιοχής: «SO36 Bleibt» – το SO36 θα παραμείνει…

Advertisements

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s